Photo: Aibek Skakov (https://www.pexels.com/@aibek-skakov-418917601) / Pexels
- 12 қаң. 2026 14:01
- 17
Қазақстан ғылымындағы миллиардтар қайда жоғалады?
Қазақстан ғылымына бөлінген миллиардтаған қаржы қайда кетіп жатыр? Бұл сұраққа жауап іздеген жаңа зерттеу нәтижелері таңқаларлық деректерді ашты.
Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.
Қаржыландырудағы күмәнді жағдайлар
Ulysmedia.kz порталына қол жеткен құжатта ғылымды қаржыландыру саласындағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдері туралы мәліметтер бар. Құжатта нақты эпизодтар, сомалар, күндер және есімдер көрсетілген. Мысалы, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың ғылыми жұмыстарынан алынған конкурс тапсырмаларының мәтіндері арқылы 497 млн теңге бөлінген.
Жобаларды іріктеу және бағалау
2023-2025 жылдарға арналған бағдарламалық-мақсатты қаржыландыруға 240 өтінім түскен. Олардың 71-і ресми түрде қабылданбағанымен, 7 жоба 7,5 млрд теңгеге бағаланып, сараптамаға жіберілген. Бұл жобалардың кейбірі талаптарға сәйкес келмесе де, қаржыландыруға ие болған.
Сараптама және IP-мекенжайлар
Сараптама процесіне араласу фактілері де анықталды. Мысалы, Германиядағы бір IP-мекенжайдан бірнеше сарапшы жүйеге кіріп, жоғары балл қойған. Бұл жағдайлар бір адамның бірнеше сараптамалық қорытындыны толтыруы мүмкін екенін көрсетеді.
Жалған сараптамалық баллдар
is.ncste.kz ақпараттық жүйесінде 29 жоба бойынша сараптамалық қорытындылар жоқ. Бұл жобаларға 23,8 млрд теңге бөлінген. Олардың ішінде 5 жоба төменгі балл алғанымен, қаржыландыруға ие болған.
Қаржының игерілуі және төлемдер
Сейсмология институтының директоры 7 беттен тұратын "кіріспе және қорытынды" жазғаны үшін 11 млн теңге алған. Сонымен қатар, 76 қызметкерге 43 млн теңге сыйақы төленген.
Сатып алулар және жабдықтар
Математика институтында 60 AirPods құлаққаптары мен 322 компьютерлік техника сатып алынған. Бұл жабдықтардың кейбірі жыл сайын есептен шығарылған.
Коммерцияландыру және нәтижелер
Соңғы 8 жылда 239 келісімшартқа 56 млрд теңге бөлінген. Алайда, олардың 89,6%-ы мақсатқа жетпеген.
Ашық сұрақтар
Құжатта құқықтық бағалау туралы ақпарат жоқ. Бұл жағдайлар бойынша қылмыстық немесе әкімшілік істер қозғалды ма, жауапты тұлғалар жазаланды ма деген сұрақтар ашық күйінде қалуда.