InfoHub Logo

Шығыс Қазақстан облысының тумасы Екатерина Иванова (Дорофеева) 1962 жылы 1 сәуірде дүниеге келген. Ол Эверест шыңын бағындырған алғашқы және жалғыз кеңестік әйел болып тарихта қалды. Тауларға деген махаббаты өмірлік мамандығына айналған бұл арудың ерлігі мен тағдыры туралы естеліктерді назарларыңызға ұсынамыз.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Тауларға ғашық қыз

Екатерина Иванова Алтай тауының етегінде орналасқан, қатал климатымен ерекшеленетін Курчум ауылында өскен. Бала кезінен қозғалысқа толы, белсенді болған ол тауға шығуды, спортпен шұғылдануды жанына жақын көрген. Сыртқы нәзіктігі мен ішкі қайсарлығы қатар жүретін бойында ашық, арманшыл, мейірімді мінезбен қатар, мақсатына жеткенде тік мінезділігі де болған.

Мектепті бітірген соң, геологиялық барлау факультетіне оқуға түскен Екатерина тауларға деген қызығушылығын спортқа айналдыра бастады. 1983 жылға қарай ол альпинизмнен спорт шеберіне кандидат, шаңғы жарысынан бірінші разряд иегері атанды. Кейіннен Кеңес Одағының бес ең биік шыңын бағындырып, «Қар барысы» атағына ие болды.

Оның бұл жетістіктері оны спорттың биік деңгейіне шығарды. Әсіресе, кеңестік альпинизмде әйелдерге деген сенімді қалыптастыру оңай болмаған кездерде, Екатерина өзінің мықтылығын дәлелдеді.

«Онымен бірге тауға шыққан достарының айтуынша, ол энергияға толы адам болған. Айналасын шабыттандыратын. Оның бойындағы энергия мен мотивациясы, сондай-ақ физикалық күші таң қалдыратын. Кейбір спорттық нормативтер бойынша еркектерден де асып түсетін. Бірақ осының бәрі балаларша тазалығымен үйлесетін», - дейді Екатерина Иванованың қызы Ұлпанай.

Әлемнің шаңырағы: Эверест шыңын бағындыру

Эверест немесе Джомолунгма – планетаның ең биік нүктесі. Альпинистер үшін бұл тек тау емес, адам мүмкіндіктерінің шегін білдіретін символ. 8848 метр биіктік – ағзаның шамадан тыс жұмыс істейтін аймағы: оттегі жетіспеушілігі, әрбір қозғалыстың қиындауы, суық пен желдің күшті кетіруі, кез келген қатенің өлімге әкелуі мүмкін.

1990 жылы Екатерина Иванова халықаралық кеңестік-қытай-америкалық «Әлемді бағындыру – 1990» экспедициясының құрамына енді. Бұл тек спорттық емес, дипломатиялық жоба да болды. Бір командада бұрын саяси қарсылас болған елдердің альпинистері бірікті. Мақсат – ең қиын шыңдарды да бірге бағындыруға болатынын көрсету.

Эверестке дейін Екатерина қатаң іріктеуден өтті. Ол 1990 жылы 10 мамырда Джомолунгма шыңына жетіп, Кеңес Одағындағы алғашқы және әлемдегі он бірінші әйел болып Эверестке шықты. Бұл тарихи жеңіс болды.

«Мама тіл білмесе де, бұл экспедицияда қытайлармен, американдықтармен танысты, өте көпшіл еді. Бірде американдық Лаверн Вудстың аяғындағы тромбы үзіліп, базаға дейін өз бетінше түсе алмай қалды. Мама Александр Токаревпен бірге оған көмектесіп, төмен түсірді. Экспедициядан кейін американдықтар оны АҚШ-қа шақырып, кез келген тілегін орындауға дайын екенін айтты. Ал Екатерина парашютпен секіргісі келетінін айтты. Ақша емес, басқа ештеңе сұрамады. Міне, қандай адам болғаны! Егер бірдеңе қызықтырса, мақсатына жеткенше тынбай жұмыс істейтін», - деп еске алады Ұлпанай.

Осыдан кейін Екатеринаға еңбек сіңірген спорт шебері атағы беріліп, «Ерлігі үшін» орденімен марапатталды. Бірақ Екатерина Иванова үшін Эверест – бұл тек басы еді. Ол әлемдегі барлық 14 сегізмыңдық шыңды бағындыруды мақсат етті.

Он төрт сегізмыңдық және Канченджанга тауы

Эвересттен кейін Екатерина Иванова альпинизмдегі ең қиын мақсаттардың бірі – планетадағы барлық 14 сегізмыңдық шыңды бағындыруды алдына қойды. Бұл таулар Гималайда және Қарақорымда орналасқан. Бұл биіктікте адам ағзасы толық қалпына келе алмайтын «өлім аймағы» басталады.

1992 жылы Екатерина Шиша-Пангманы, 1993 жылы Манаслуды бағындырды. Осылайша, соңғы экспедиция алдында оның қоржынында үш сегізмыңдық шың болды. Бұл жолдарда да қауіп-қатер мен жолдастарынан айырылу жағдайлары аз болмады.

«Мен альпинизммен айналыспаймын, сондықтан анам сияқты адамдардың энергиясын түсіну қиын. Мүмкін, олар мұны қауіп санамаған шығар. Альпинистерде өмір сүруге көмектесетін рефлекс қалыптасады. Ол өзінің көп рет аман қалғанын білді және болашақта да ештеңе болмайтынына сенді», - дейді қызы Ұлпанай.

1994 жылы Екатерина Иванова әлемдегі үшінші биік тау – 8586 метрлік Канченджанға аттанды. Бұл тау Непал мен Үндістан шекарасында орналасқан және Гималайдағы ең қиын әрі қауіпті таулардың бірі болып саналады. Оны «әйелдерді өлтіретін тау» деп те атайды.

1994 жылы 10 қазанда Екатерина Иванова 32 жасында Канченджанға тауындағы қар-мұз көшкінінен қаза тапты. Оның денесі табылмады. Ол кезде қызы Ұлпанайға үш жас болған.

«Жаныңда болғанымды қалаймын»

Қазір Ұлпанай Қытайда тұрып, жұмыс істейді. Анасының жолын қуып кетпесе де, спортпен байланысты болды. Алайда, ол анасының өлімі туралы сезімдерін 30 жастан кейін ғана түсіне бастағанын айтады.

«Мен анамның тауға не үшін шыққанын түсінуге тырыстым. Бұл оның өмірі, арманы болды. Оның энергиясы шығуға жол іздеген. Әрине, «басқа да жасай алатын еді» дейтіндер бар. Бірақ диванда отырып, YouTube-ке пікір жазу оңай», - дейді Ұлпанай.

Ұлпанай анасымен бірге болған кездерін еске алып, оның жанында болғанын қалайтынын айтады. Ол анасының ерлігін мақтан тұтатынын және оны қатты жақсы көретінін жеткізді.

Екатерина Иванованың тарихы – бұл тек рекордтар мен шыңдар туралы ғана емес. Бұл – өз арманының соңынан ерген, өмірін шегіне дейін сүрген адам туралы хикая. Оның өмірі қысқа болғанымен, жарқын өтті және бүгінде оның есімі әлем альпинизмінің тарихында ғана емес, отбасында да, қызының жүрегінде сақталып қала бермек.