InfoHub Logo

Қазақстанда азаматтардың цифрлық кеңістіктегі әрекеттеріне назар артуда. Себебі, әлеуметтік желілерде жалған ақпараттардың таралуы жиілеп кеткен. Кейбір ақпараттар алғашқыда елеусіз көрінгенімен, кейін қоғамдық резонанс тудыруы мүмкін.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Анонимдік туралы жалған түсінік

Жақында Threads әлеуметтік желісінде әскердегі зорлық-зомбылық туралы анонимді пост жарияланған болатын. Бұл жазба қоғамда үлкен талқылау тудырып, жүздеген адамдар авторды қолдап, тіпті оған көмек те ұйымдастырды. Алайда, кейін бұл оқиғаның жалған болып шыққаны анықталып, авторға қылмыстық іс қозғалды.

Бұл жағдай интернетте толық анонимдіктің жоқ екенін тағы бір рет дәлелдеді. Қазіргі технологиялар кез келген жазбаның авторын анықтап, жауапқа тартуға мүмкіндік береді.

Жалған ақпарат дегеніміз не?

Заңнамаға сәйкес, жалған ақпарат деп:

Мәдениет және ақпарат министрлігі интернетті үнемі қадағалап отыратынын және заң бұзушылық анықталған жағдайда тиісті шаралар қолданылатынын хабарлады.

«Ақпарат тарату» деген не?

Ішкі істер министрлігінің жауабына сәйкес, ақпарат тарату тек жазба жазумен шектелмейді. Ол сондай-ақ:

Ақпаратты таратудың кез келген әрекеті, яғни басқа адамдарға жеткізу мақсатында жасалған кез келген іс-әрекет, егер үшінші тұлғалардың ақпаратқа қол жеткізуі қамтамасыз етілсе, заң бойынша жауапкершілікке әкеп соғуы мүмкін.

Егер пайдаланушы ақпаратты «тексерілмеген» деп белгілеп немесе ешқандай пікір білдірмесе де, жауапкершіліктен құтыла алмайды. Тіпті ескі жазбалар мен репостар үшін де жауапқа тартылуы мүмкін.

Жауапкершілікке кімдер тартылады?

Автормен қатар, ақпаратты таратқан кез келген адам жауапты болады. Тексерілмеген фактілерді жай ғана репост ету де жауапкершілікке себеп болуы мүмкін. Бұл ережелер барлық әлеуметтік желілер мен мессенджерлерге бірдей қолданылады.

Қандай айыппұлдар қарастырылған?

Қазақстанда жалған ақпарат таратқаны үшін әкімшілік жауапкершілік қарастырылған. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 456-2-бабына сәйкес, жеке тұлғаларға 20 АЕК (2026 жылы 86 500 теңге) көлемінде айыппұл салынуы мүмкін.

Қылмыстық жауапкершілік қашан туындайды?

Егер адам саналы түрде жалған ақпарат таратса, қылмыстық жауапкершілікке тартылады. Бұл үшін Қылмыстық кодекстің 274-бабы қолданылады. Сондай-ақ, әлеуметтік, ұлттық, діни араздықты қоздыру, билікті басып алуға шақыру сияқты әрекеттер үшін де қылмыстық жауапкершілік қарастырылған.

Цифрлық гигиена ережелері

Интернетте заң бұзушылыққа жол бермеу үшін келесі ережелерді сақтау қажет:

Егер ақпараттың дұрыстығына күмәніңіз болса, оны таратпаған жөн.