InfoHub Logo

Беларусь пен Өзбекстан арасындағы ауыл шаруашылығы саласындағы жаңа келісімсім елдегі мал өлімінің жоғарылауы мен жүйелік проблемаларға байланысты туындаған дағдарыстың белгісіндей көрінеді. Бұл жағдай, әсіресе, Беларусьтің аграрлық саласындағы жай-күйіне қатысты алаңдаушылық тудырады.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Өзбекстан Беларусь жерін игеруге кірісті

Өзбекстан Беларусьтен 4 мың гектар ауыл шаруашылығы жерін ұзақ мерзімді жалға алды. Бұл аумақта ірі қара мал өсіруге бағытталған ауқымды жоба іске қосылмақ. Жобаның алғашқы кезеңінде мың бас ірі қара мал өсіру жоспарланған. Бұл бастама Қашқадария облысының кәсіпорындары мен Беларусь серіктестерінің бірлескен жұмысының нәтижесі.

Ташкенттің бұл әрекетінің логикасы қарапайым: Беларусьте өсірілген сиыр етін Өзбекстанға жеткізіп, оның орнына мейіз бен бақша өнімдерін әкелу. Келісімге Өзбекстан делегациясының Беларуське жұмыс сапары барысында қол жеткізілді. Сапар барысында екі ел арасындағы ынтымақтастықты дамыту перспективалары талқыланып, ұзақ мерзімді стратегиялық серіктестіктің негізі қаланды.

Өзбекстан өкілдері Беларусьтің Витебск облысындағы мал шаруашылығы кешендері мен сауда желілерінің жұмысын зерттеді. Бұл – теориялық келіссөздер емес, инфрақұрылым, жемшөп базасы және нақты жағдайға деген қызығушылықты көрсетеді.

«Asl Yuksalish Savdo», «Muborak qorako‘lchilik» және Беларусьтің «Сиротинский» фермасы арасында бірлескен жобаны жүзеге асыру туралы келісім жасалды. Келісім бойынша, өзбек тарапы 4 мың гектар егістік жерді ұзақ мерзімді жалға алады. Бұл аумақта ауқымды мал шаруашылығы кешенін іске қосу жоспарлануда, оның бірінші кезеңінде 1 мың бас ірі қара мал өсіріледі.

Сонымен қатар, өзбек компаниясы Беларусьтің сауда желісімен кептірілген жемістер, дәнді дақылдар, бақша өнімдері мен жүзім жеткізу туралы келісімшартқа отырды. Бұл жоба Беларусьті өндіріс алаңы ғана емес, сонымен қатар Өзбекстанның жеткізу тізбегінің бір бөлігіне айналдырады.

Дағдарыс себептері: мал өлімі мен суық

Беларусьтің аграрлық саласындағы жағдай алаңдаушылық тудыруда. Ресми статистика оптимистік көрсеткіштерді көрсетсе де, шындық басқаша. Беларусь БАҚ-тары мал шаруашылығындағы дағдарысты, әсіресе, мал өлімінің тарихи деңгейге жетуін жазып жатыр. Могилев облысында бұл көрсеткіш 35,4%-ға жеткен.

Мал өлімінің негізгі себептері ретінде жемшөптің жетіспеушілігі, суық және қызметкерлердің немқұрайлылығы аталады. Бұл XXI ғасыр үшін өте өзекті емес себептер, бірақ олар жағдайдың қаншалықты ауыр екенін көрсетеді.

Ірі қара малдың жалпы саны да азаюда. 2025 жылы Беларусьте 3,9 миллион бас ірі қара мал қалды, бұл 2024 жылмен салыстырғанда 2,3%-ға аз. 2021 жылдың басында бұл көрсеткіш 4 миллионнан астам болған.

Әкімшілік шаралар мен халықаралық көмек

Минскіде бұл дағдарысқа әкімшілік шаралармен жауап берілуде. Мал өлімін жасырғаны үшін 299 қылмыстық іс қозғалды. Беларусь басшысы Александр Лукашенко мал өлімін тоқтатуды талап етті.

Алайда, проблеманың жүйелі сипаты оның шешімін қиындатады. Кейбір шаруа қожалықтарында мал өсіру технологиясы бұзылып, жағдай нашарлай түсуде. Тіпті, кейбір жағдайларда малды өлімін тіркемеу үшін мерзімінен бұрын сою практикасы да қолданылуда.

Бұл жағдайға Өзбекстанның араласуы Беларусь үшін сыртқы көмекке жүгінудің белгісі. Десятилетиями мал шаруашылығында үздік көрсеткіштерге қол жеткізген ел, енді базалық дағдыларды қалпына келтіру үшін сыртқы көмекке мұқтаж болып отыр. Бұл – әкімшілік жүйенің осал тұстарын көрсететін ирониялық жағдай.