InfoHub Logo

Қазақстанның қорғаныс істері департаментінің өкілі 27-ден 50 жасқа дейінгі, әлі әскер қатарында болмаған азаматтарды әскери қайта даярлаудан өткізуді ұсынды. Бұл бастама елдегі геосаяси жағдайға байланысты әскери резервті күшейту мақсатында көтерілді.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Ұсыныстың мән-жайы

Запасдағы полковник Ғани Артықов «Atameken Business» телеарнасындағы «Дневной формат» бағдарламасында осы ұсынысты алға тартты. Оның айтуынша, қазіргі жағдайда Қазақстанға жалпыға бірдей әскери міндеттілікті қалпына келтіріп, мобилизациялық резервті арттыру қажет.

Ол бірқатар нақты шараларды атап өтті: мобилизациялық резервті толықтыру үшін бір жылдық әскери дайындық, 40 күндік әскери-техникалық мектептерде мерген, гранатометші, пулеметші және дрон операторы мамандықтарын оқыту, әскерге шақырылушылар үшін бір айлық әскери жиындар, сондай-ақ бұрын қызмет өткермеген 27 жастан асқан 50 жасқа дейінгі барлық ер азаматтарды кезең-кезеңімен қайта даярлау.

Артықов әсіресе қазіргі заманғы әскери дайындықтың міндетті бөлігі ретінде дрондармен жұмыс істеуді үйретуге ерекше назар аударды.

Қоғамның реакциясы

Бұл ұсыныс қоғамда қызу пікірталас тудырды. Көпшілік бұл бастамаға үш негізгі себеппен қарсы шықты.

Біріншісі – мемлекет тегін білім, медицина және лайықты өмір сүру деңгейін қамтамасыз еткен жағдайда әскери борыш орынды болады деген пікір. Ал Қазақстан жағдайында, мұнда барлығына азаматтардың өздері ақша төлейтін болса, мұндай талаптар бір жақты болып саналады.

Екіншісі – өмірлік жағдайларға байланысты. 27-50 жас аралығындағы ер азаматтар – отбасылы, балалы, жұмысты жасайтын адамдар. Бір ай немесе одан да көп уақыт бойы қалыпты өмірден қол үзу, олардың көпшілігі үшін нақты қаржылық және отбасылық шығындарға әкеп соғады.

Үшіншісі – денсаулық мәселесі. Әскерге бармағандардың кейбірі дәл осы медициналық себептерге байланысты босатылған. Оларды осыны ескерместен қайта даярлауға жіберу – мағынасыз және қауіпті деп санайды.

Заң не дейді: кімдер міндетті, кімдер босатылады?

Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, Қазақстанда мерзімді әскери қызмет – 18-27 жас аралығындағы ер азаматтардың 12 айлық міндеті. Шақыру жылына екі рет, көктемде және күзде жүргізіледі.

Бейбіт уақытта әскери қызметтен денсаулығына байланысты жарамсыз деп танылғандар, 27 жасқа толғанда заңды негіздер бойынша шақырылмағандар, ғылым кандидаты немесе докторы дәрежесі барлар, сондай-ақ тіркелген діни бірлестіктердің дін қызметкерлері босатылады.

Бейбіт уақытта әскери жиындардан, атап айтқанда, оқу жылы кезіндегі мұғалімдер, егіс және жиын-теріс уақытындағы ауыл шаруашылығы қызметкерлері, 18 жасқа толмаған үш және одан да көп баласы бар азаматтар, сондай-ақ күндізгі бөлім студенттері босатылады.

Маңызды ескерту: бейбіт уақытта қарастырылған кейінге қалдырулар, әскери жағдай немесе мобилизация енгізілген кезде тоқтатылады. Тек денсаулық жағдайы бойынша кейінге қалдыру ғана ерекшелік болып қалады.

Бастама ма, әлде шешім бе?

Ең маңызды мәселе: Артықовтың ұсынысы – бұл Қорғаныс министрлігінің ресми бастамасы немесе заң жобасы емес, тек қорғаныс істері департаменті өкілінің медиада айтылған жеке ұстанымы. Әзірге ешқандай нормативтік өзгерістер қабылданған жоқ.