InfoHub Logo

Таяу Шығыстағы шиеленіс күрделене түсуде. Иранның соңғы әрекеттері аймақтағы тепе-теңдікті бұзып, жаңа қауіп төндіруде. Бұл жағдайды саясаткер Сұлтан Әкімбеков терең талдап, Иранның бұл ойынының артында кімдер тұрғанын және оның салдары қандай болатынын баяндады.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Иранның тәуекелді арттыруы

Саясаткердің айтуынша, Иран соңғы кездері белсенділігін арттырып, тек АҚШ-тың әскери нысандарына ғана емес, Парсы шығанағындағы араб елдерінің, соның ішінде Оман мен Катардың азаматтық инфрақұрылымына да соққылар жасап отыр. Бұл әрекеттер Иранның жағдайды ушықтыруға дайын екенін көрсетеді.

Иранның мақсаты не?

Әкімбековтің пікірінше, Иран бұл әрекеттері арқылы екі мақсатты көздейді. Біріншісі – аймақтағы елдер арқылы АҚШ-қа қысым көрсету. Екіншісі – Ормуз бұғазының жабылу қаупін тудырып, мұнай бағасын өсіру арқылы әлемдік экономикаға ықпал ету.

Мұсылман елдерінің реакциясы

Дегенмен, саясаткер Иранның мұсылман елдерінің ынтымағына сүйенуі екіталай екенін атап өтті. Себебі, араб елдерінің көпшілігі сүннетті ұстанады және олардың шииттік Иранға деген көзқарасы әрдайым сақтыққа толы болған. Тіпті Ирак сияқты шииттер басым елдердің өзінде билік басындағылар бұл соғысқа араласудан бас тартуы мүмкін.

Прокси күштерінің әлсіреуі

Иранның аймақтағы ықпалындағы «Хезболла» мен хуситтер сияқты прокси күштерінің әлеуеті бұрынғыдай емес. Олардың қаржылық және әскери мүмкіндіктері айтарлықтай азайған. Дегенмен, Иран бұл күштерді пайдалануға тырысатыны сөзсіз.

Ішкі саясаттағы күрес

Ирандағы билік үшін күрес те шиеленісіп барады. Әсіресе, елдің діни көсемі Али Хаменеидің қайтыс болуынан кейін бұл күрес одан әрі асқына түсуде. Корпустың (КСИР) өкілдерінің ықпалы артып, жаңа діни көсемнің (рахбар) пайда болуына қатысты белгісіздік сақталуда. Бұл жағдай Иранның сыртқы саясатына да әсер етуі мүмкін.

Қорытынды: Ресурстардың таусылуы

Қорытындылай келе, саясаткер Иранның бұл ойынының нәтижесі ресурстардың кімде ерте таусылатынына байланысты болатынын айтты. Иранның әуе шабуылдарына қаншалықты төтеп бере алатыны және ішкі тұрақтылықты сақтай алатыны – ең басты сұрақ болып қала бермек. Егер Иран шынымен де «бар ойынын ойнап» отырса, онда ол соңына дейін күресуі немесе келіссөздерге келуі тиіс.