InfoHub Logo

Адамды заңда белгіленген мерзімнен артық қамауда ұстауға болмайды. Бұл туралы Қазақстан Республикасының Конституциялық соты шешім қабылдады. Бұл шешім азаматтардың жеке бостандығы құқығын қорғауға бағытталған маңызды қадам болып табылады.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Азаматтардың өтініші

Ел азаматтары Қылмыстық-процестік кодексінің (ҚПК) адамды қамауда ұстау негіздері мен тәртібін реттейтін баптарының конституцияға сәйкестігін тексеруді сұрап, Конституциялық сотқа жүгінген болатын. Атап айтқанда, іс сотқа түскен күннен бастап есептелетін алты айлық мерзім өткеннен кейін де қамауда ұстау мерзімінің ұзартылуы мәселесі көтерілді.

Екінші жағдайда, соттың он екі айлық мерзімі аяқталғаннан кейін қамауда ұстау түріндегі бұлтартпау шарасы үй қамағына өзгертіліп, сол уақытта тағайындалған шараны қамауда ұстауға өзгерту мүмкіндігі белгіленген.

Конституциялық соттың шешімі

Конституциялық сот әркімнің жеке бостандығына кепілдік бере отырып, Конституцияның арест пен қамауда ұстауға тек заңда көзделген жағдайларда ғана жол беретінін атап өтті. Бұл дегеніміз, заңда тек негіздері ғана емес, сондай-ақ осындай бостандықты шектеудің ең жоғары мерзімдері де белгіленуі тиіс. Сотталушыны заңмен белгіленген мерзімнен артық қамауда ұстау осы конституциялық құқықты бұзады және құқықтық айқындық қағидатына сәйкес келмейді.

Соттың қорытындылары

Конституциялық сот Қылмыстық-процестік кодексінің 342-бабының үшінші бөлігін, аталған баптың екінші бөлігінде көрсетілген мерзім өткеннен кейін сөздері тұрғысынан, Конституцияға сәйкес келмейтін деп таныды. Сондай-ақ, сот басқа да нормаларды түсіндіріп, кодексте көзделген ең жоғары рұқсат етілген мерзімнен артық, он екі айлық мерзім өткеннен кейін сотталушыны қайтадан қамауда ұстауды болдырмайтындығын нақтылады.

Конституциялық соттың шешіміне сәйкес, Үкіметке алты ай ішінде Қазақстан Республикасының қылмыстық-процестік заңнамасын Конституциялық соттың нормативтік қаулысында баяндалған құқықтық позицияларға сәйкес келтіруге бағытталған заң жобасын бастамалау ұсынылды.