InfoHub Logo

Еліміздің кейбір азаматтары Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан (ЕНПФ) алған үзінді көшірмесінде он мыңдаған теңге көлемінде шығын барын байқап, алаңдаушылық білдірді. Олар мұны доллар бағамының төмендеуімен байланыстырып отыр. Мұндай жағдай мүмкін бе және ЕНПФ бұл мәселеге қатысты не дейді? Tengrinews.kz материалында оқыңыздар.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Не болды?

Tengrinews.kz редакциясына хабарласқан оқырманымыз ЕНПФ-тен алған соңғы үзінді көшірмесінде инвестициялық шығын барын байқағанын айтты. Оның сөзінше, тек ақпан айында есепшотында 59 мың теңгеге жуық «минус» пайда болған.

Анықтама: ЕНПФ-тің инвестициялық шығыны – бұл зейнетақы активтерінің нарықтық құнының уақытша төмендеуі. Бұл жағдайда инвестициялық табыс теріс мәнге ие болады. Мұндай жағдайлар Ұлттық банктің валютамен «ойнауынан» немесе тиімсіз құралдарға ақша салуынан туындауы мүмкін деген пікірлер айтылуда.

Инвестициялық табыс деген не?

Зейнетақы жинақтарынан алынатын инвестициялық табыс – бұл сіздің зейнетақы жарналарыңыз қорда тұрған кезде түсіретін пайдасы. Жұмыс істеген кезде жалақының белгілі бір бөлігі (әдетте 10%) зейнетақы қорына аударылады. Бұл ақша тек жай жатпайды, қор оны инвесторларға (мысалы, Ұлттық банкке немесе басқарушы компанияларға) сенімгерлік басқаруға береді. Олар бұл ақшаны мемлекеттік облигациялар, компания акциялары, банктер және басқа да қаржы құралдарына салады. Егер бұл инвестициялар табыс әкелсе, оның бір бөлігі сіздің зейнетақы шотыңызға аударылады. Міне, осы инвестициялық табыс деп аталады.

Есепшотта неге «минус» пайда болуы мүмкін?

Tengrinews.kz редакциясының ресми сауалына жауап берген ЕНПФ өкілдері, инвестициялық табыстың кейбір кезеңдерде оң да, теріс те болатынын түсіндірді. Мұның себебі – валюта бағамдарының өзгеруі және қаржы құралдарының (бағалы қағаздар, облигациялар және т.б.) нарықтық құнының ауытқуы.

«Мысалы, теңгенің әлсіреуі кезінде валюталық активтер қайта есептелгенде оң табыс береді, ал теңгенің нығаюы кезінде уақытша төмендеуді көрсетуі мүмкін», - деп хабарлады қор.

Сонымен қатар, қор 2025 жылы зейнетақы активтерінің табыстылығына теріс әсер еткен негізгі себептерді атап өтті. Олар:

Бәрі соншалықты нашар емес

Қордың хабарлауынша, зейнетақы жинақтарын сенімгерлік басқарудың негізгі мақсаты – ұзақ мерзімді перспективада табыс табу. Жалпы алғанда, инвестиция нәтижесі оң болып қала бермек.

«2025 жылғы табыс оң болды және 1,7 триллион теңгені құрады. ЕНПФ зейнетақы активтерінің номиналдық табыстылығы 2025 жылы 7,43 пайызды құрады», - деп атап өтті зейнетақы қоры.

Ақшаның сақталуына қандай кепілдіктер бар?

Қазақстанда міндетті зейнетақы жарналарының инфляцияны ескере отырып, сақталуына мемлекеттік кепілдік берілген. Азамат зейнеткерлікке шыққан кезде, оның жинақтарының қорда болған уақыт ішінде қаншалықты өскені тексеріледі. Егер табыстылық инфляциядан төмен болса, мемлекет бюджеттен айырманы өтеуге міндетті. Ал табыстылық инфляцияға тең немесе одан жоғары болса, өтемақы төленбейді.

«Бұл салымшылардың жинақтары қаржы нарықтарындағы жағдайлар мен инвестициялық табыстың қалыптасуына қарамастан, инфляциядан сенімді қорғалғанын білдіреді», - деп түсіндірді ЕНПФ.

Егер жинақтардың бір бөлігі жеке инвестициялық компанияларға берілсе, онда табыстылықтың ең төменгі деңгейін сол компаниялар қамтамасыз етуі тиіс.

Естеріңізге сала кетейік, Қазақстанда зейнетақы жинақтарын мерзімінен бұрын алудың жеткіліктілік шегін арттыру мүмкін. Бұл туралы Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов хабарлады. Оның айтуынша, бұл шара азаматтардың зейнеткерлікке жеткілікті ақшасы қалуы және төлемдердің лайықты болуы үшін қарастырылуда.