InfoHub Logo

Қазақстан алдағы жылдары жан басына шаққандағы ЖІӨ-нің ең жоғары өсімін көрсете алатын дамушы экономикалар рейтингінде алғашқы ондыққа енді. Бұл туралы Халықаралық Даффодил университетінің профессоры, сарапшы Грег Саймонс пікірін білдірді. Ол бұл үрдістің қаншалықты тұрақты екенін, жаңа экономикалық архитектурада Қазақстанның рөлі қандай болатынын және бұл болжамдардың орындалуы неге байланысты екенін айтып берді.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Дамушы экономикалар алда

Visual Capitalist порталы жариялаған рейтингке сәйкес, Қазақстан 2030 жылға қарай жан басына шаққандағы ЖІӨ өсімі бойынша 9-орында тұр. Бұл көрсеткіш елдің экономикалық әлеуетін ғана емес, сонымен қатар дамыған елдерден дамушы нарықтарға экономикалық динамиканың біртіндеп ауысып жатқанын да көрсетеді.

Грег Саймонстың айтуынша, бұл үрдіс байлықтың шоғырлануының Глобалдық Оңтүстікке қарай ауысып жатқанын білдіреді. Сарапшы бұл процесс әлі аяқталмағанын, бірақ АҚШ сияқты дамыған елдер өз позицияларын сақтап қалуға тырысатынын атап өтті. Ол сондай-ақ стратегиялық ресурстарды бақылау арқылы дамушы экономикалардың өсуін тежеу әрекеттері байқалатынын айтты.

Болжам – кепілдік емес

Сарапшы Қазақстанның рейтингтегі жоғары орны мен болжамдалған ЖІӨ өсімі елдің қазіргі әлеуетін көрсететінін баса айтты. Алайда, бұл болжамның орындалуы мемлекеттік саясаттың сапасына және институционалдық ортаға тікелей байланысты.

«Осындай өсу қарқынының тұрақты болуы үшін жүйелі ұзақ мерзімді стратегия қажет. Адам капиталын, инфрақұрылымды және инновацияларды дамытуға ресурстар салу туралы сөз болып отыр», - деді профессор.

Ол Қазақстанның Еуразиядағы дамушы экономикалар арасында маңызды ойыншы болу әлеуеті бар екеніне сенім білдірді. Бірақ, сарапшы геоэкономикалық және геосаяси жағдайды ескеру қажеттігін ескертті.

Қазақстанның ұтымды және перспективалы тәсілі

Саймонс Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың саясаты елдің әлеуетін ашуға бағытталған реформаларды жүйелі жүзеге асыруға мүмкіндік беретінін атап өтті. Ол еліміздің экономикалық саясатының ішкі өзгерістермен де, сыртқы саяси бағытпен де байланысты екенін айтты.

Профессор Қазақстанның энергетикалық секторын әлемдік экономика үшін, әсіресе Еуразия кеңістігінде маңыздылығын сақтап отырғандығын негізгі артықшылық ретінде атады. Сонымен қатар, Саймонс бір ресурсты шамадан тыс тәуелді болмаудың стратегиялық маңыздылығын ескертіп, диверсификацияны дамудың кілті деп атады.

«Қазақстанның Президентінің басшылығымен реформалардың стратегиялық бағыты белгіленеді. Бұл шашыраңқы шаралар емес, экономикалық трансформацияның тұтас моделін құру әрекеті екені маңызды. Көптеген реформалар жақында ғана басталғандықтан, олардың нәтижелері орта мерзімді және ұзақ мерзімді перспективада айқынырақ болады», - деді сарапшы.

Негізгі фактор – дербестік пен тәуелсіздік

Саймонстың пікірінше, қазіргі геосаяси процестер сыртқы күш орталықтарына шамадан тыс тәуелділіктің тәуекелдерін айқын көрсетеді. Мұндай жағдайда Қазақстан үшін тепе-теңдікті сақтау, өз институттарын дамыту және қақтығысқа емес, өзара тиімді ынтымақтастыққа бағытталған саясат жүргізу маңызды. Бұл тәсілді сарапшы прагматикалық деп атады.

Сондай-ақ, сарапшы Қазақстанның аймақтық экономикалық хаб ретіндегі позициясын нығайту әлеуеті бар екенін атап өтті. Оның айтуынша, бұл әлеуеттің жүзеге асырылуы ішкі реформалар мен сыртқы экономикалық саясаттың қаншалықты тиімді үйлестірілетініне байланысты болады.