InfoHub Logo

Қазақстанда медицина саласында жасанды интеллект (ЖИ) пен роботтандырылған жүйелерді қолдану қарқын алып келеді. Бұл жаңалықтар хирургиялық оталардың сапасын арттырып, науқастардың сауығу процесін жеделдетуге зор үлес қосады.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Медицинадағы жаңа дәуір: Роботтар мен ЖИ

Жасанды интеллект және роботтандырылған жүйелер медицинада, әсіресе хирургияда революция жасап жатыр. Қазақстанда бұл технологиялар біртіндеп енгізіліп, дәрігерлерге ота жасау кезінде көмекші құрал ретінде қызмет етуде. Роботтар операция кезінде адам факторынан туындайтын қателіктерді азайтып, дәлдікті арттырады. Дегенмен, бұл технологиялардың қауіпсіздігі мен тиімділігі әлі де талқыланып жатыр.

Da Vinci-дің ізбасарлары: Қазақстандағы роботтық хирургия

Әлемдегі алғашқы хирургиялық роботтардан бастап, бүгінгі танымал Da Vinci жүйесіне дейін бұл салада үлкен жетістіктерге қол жеткізілді. Қазақстанда да Da Vinci сияқты роботталған және навигациялық жүйелер қолданысқа енгізілуде. Олардың қатарында ROSA, MAKO, Cuvis, MISSO сияқты роботтар бар. Бұл жүйелер урология, гинекология, жалпы хирургия, кардиохирургия және нейрохирургия сияқты салаларда кеңінен қолданылады.

Нейрохирургия мен омыртқа хирургиясында қолданылатын StealthStation навигациялық жүйесі мен O-arm интраоперациялық томографы операция кезінде нақты бағыт-бағдар беріп, хирургтің жұмысын жеңілдетеді.

ROSA: Жаңа мүмкіндіктер

Америкалық Zimmer Biomet компаниясының ROSA роботы биылдан бастап Қазақстанда, атап айтқанда Астанадағы «Green Clinic» клиникасында қолданыла бастады. Жыл басынан бері бұл роботтың көмегімен 30-дан астам науқасқа ота жасалды. Травматолог-ортопед Ерсін Үсіннің айтуынша, роботпен жасалған отадан кейін науқастар тез оңалады, себебі имплант пен протез дәл қойылып, байламдар мен бұлшықеттер біркелкі болады.

Роботпен жұмыс істеу үшін хирургтер арнайы дайындықтан өтіп, сертификат алған. Ота алдында науқастың аяғына GPS-датчиктер қойылып, компьютерлік томография нәтижелері экранға шығарылады. Бұл операцияны жоғары дәлдікпен жоспарлауға мүмкіндік береді.

MAKO және MISSO: Хирургиядағы жаңа ассистенттер

MAKO robotic system буынның 3D моделін жасап, имплантты жоғары дәлдікпен орнатуға мүмкіндік береді. Бұл жүйе Алматы қаласындағы №4 Қалалық клиникалық ауруханасында қолданылады. MAKO роботы иық, шынтақ, тізе және жамбас буындарына ота жасауға мүмкіндік береді. Оның басты артықшылығы – операцияны алдын ала жоспарлау және қателік қаупін азайту.

MISSO – «ақылды хирургиялық ассистент» ретінде буындарды эндопротездеу операцияларына қатысады. Бұл құрылғы ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, Астанадағы Ұлттық ғылыми травматология және ортопедия орталығында қолданылады.

Жауапкершілік және қауіпсіздік

Қазақстанда медицинада ЖИ мен роботтарды қолдану кеңейгенімен, клиникалық шешімдер үшін жауапкершілік әлі де дәрігерлерге жүктеледі. Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, диагноз қою мен емдеу тактикасын анықтайтын негізгі тұлға – дәрігер, ал технологиялар тек көмекші құрал болып саналады. Медицинада қолданылатын барлық технологиялар міндетті түрде тіркеуден өтіп, олардың клиникалық тиімділігі, қауіпсіздігі және ықтимал тәуекелдері жан-жақты бағаланады.

Науқастардың пікірі

Робот арқылы ота жасауға кейбір науқастар қорқатынына қарамастан, ЖИ көмегімен ота жасатқандар ауырсыну сезілмейтінін және реабилитацияның жылдам өтетінін айтады. Мысалы, Айгүл Қуанжанқызы мен София Асқарқызы ROSA роботы арқылы ота жасатып, аяқ ауруларынан айығып, бұрынғы қалпына оралғандарын жеткізді.

ЖИ диагностикада және инновацияда

ЖИ технологиялары медициналық кескіндерді талдап, ауруларды ерте кезеңде анықтауға көмектеседі. Мысалы, сүт безі обыры мен кеуде қуысы ағзаларының патологияларын анықтайтын жүйелер енгізілген. Отандық стартаптар да медицинадағы инновациялық шешімдерді ұсынып жүр. Cerebra, ImmuniGuide, NeuroGuard сияқты жобалар ЖИ-ді қолданып, диагностика мен емдеуді жақсартуға бағытталған.

Astana Hub, QazInnovations және Салидат Қайырбекова атындағы Ұлттық денсаулық сақтауды дамыту орталығы сияқты институттар технологиялық жобаларды дамытуға қолдау көрсетуде.