InfoHub Logo

Екінші деңгейлі банктер 2026 жылдың бірінші тоқсанындағы қазақстандықтардың ақша аударымдары туралы деректерді салық органдарына жібере бастады. Мемлекеттік кірістер комитеті (МКК) бақылау тетігінің қалай жұмыс істейтінін және кімдерді тексеру қамтитынын түсіндірді.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Салық органынан хабарлама қашан келеді?

МКК мәліметінше, банктер қазірдің өзінде қазақстандықтардың ағымдағы жылдың алғашқы үш айындағы транзакциялары туралы мәліметтерді жинап жатыр.

«Бұйрыққа сәйкес, екінші деңгейлі банктерден (ЕДБ) ағымдағы жылдың бірінші тоқсанына арналған деректер 15 сәуірден кешіктірілмей күтіледі. ЕДБ тізімінде көрсетілген тұлғаларға камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған сәйкессіздіктер туралы хабарламалар жіберіледі», - деп хабарлады МКК.

Азаматтарға құжатқа жауап беру үшін нақты 30 жұмыс күні беріледі. Бұл мерзім хабарламаны алған күннен кейінгі күннен бастап есептеледі.

Келісім болған жағдайда хабарламаны қалай орындауға болады?

Салық органы хабарламаның өзі айыппұл емес екенін айтып, тыныштандырды. Қазақстандықтарға жағдайды өз бетінше түзетуге мүмкіндік беріледі. Егер сіз жеке картаға тауарлар немесе қызметтер үшін ақша алғаныңызды растасаңыз, ведомство бірнеше шешім жолын ұсынады.

«Егер салық төлеуші келіссе, хабарламаны орындау деп анықталған сәйкессіздіктерге жататын салық кезеңі үшін хабарлама бойынша салық есептілігін ұсыну арқылы бұзушылықтарды жою болып табылады», - деп хабарлады МКК.

Сондай-ақ, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар арнайы мобильді қосымшада мәліметтерді көрсетуге және (немесе) салықтар мен әлеуметтік төлемдерді төлеуге болады.

Немесе МКК қажет болған жағдайда Салық кодексінің талаптарына сәйкес тиісті салық режиміне ауысуды ұсынады.

Келіспеген жағдайда не істеу керек?

Қазақстандықтар сондай-ақ талаптарды даулауға құқылы.

«Егер көрсетілген сәйкессіздіктермен келіспеген жағдайда, салық төлеуші елдің салық заңнамасын бұзуға әкелмейтін сәйкессіздіктердің себептері туралы түсініктеме береді», - деп атап өтті МКК.

Игнорация мен тексерулердің тәуекелдері

Алайда, комитет салық органдары әрбір жағдайды егжей-тегжейлі зерттеу құқығын өзіне қалдыратынын ескертті.

«Бұл ретте, салық органдары түсініктемеде келтірілген себептердің шынайылығын растау үшін немесе Салық кодексінде белгіленген мерзімде хабарламаны орындамаған жағдайда, камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған сәйкессіздіктер бойынша салық тексерісін жүргізуге құқылы», - деп атап өтті ведомство.

Қандай жағдайларда салықшылар жеке тұлғаларға қызығушылық танытуы мүмкін?

Қаржы министрлігі 2025 жылдың 12 қарашасында мобильді аударымдар бойынша жаңа критерийлерді енгізді. Бұған дейін үш ай ішінде әртүрлі тұлғалардан 100 аударымды кәсіпкерлік қызмет белгісі ретінде қарастыратын.

Алайда, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қосымша шектеу енгізілді – 12 ЕТЖ. Бұл салық органдары жеке тұлғаны келесі үш критерий сәйкес келген жағдайда тексере алатынын білдіреді:

_Қарапайым мысал_

Егер 2026 жылдың қаңтар-наурыз айларында адам жеке картасына үнемі ақша алса – мысалы, тауарлар немесе қызметтер үшін – және үш ай ішінде:

салық органдары түсініктеме сұрайды және мұндай қызметтің кәсіпкерлік болып табылмайтынын тексереді.

Ескерту: Бұл ретте туыстар, достар, әріптестер арасындағы аударымдар, сондай-ақ бір реттік және жүйесіз түсімдер жаңа критерийге жатпайды.

Бұған дейін Мемлекеттік кірістер комитетінде атап өткендей, жаңа ережелерді енгізудің мақсаты – табыстарын жасырып, салық төлемейтін, бірақ іс жүзінде бизнеспен айналысатындарды анықтау. Ведомствоның деректері бойынша, мобильді аударымдар ресми емес есеп айырысулардың ең көп тараған әдістерінің біріне айналған.

Бұған дейін қазақстандықтардың шоттарының «дұрыс емес мобильді аударымдар» үшін бұғатталуы мүмкін екендігі туралы жазған болатынбыз. Егер адам барлық белгіленген критерийлерге сәйкес келсе, хабарлама алса, бірақ бір ай ішінде салық органына келмесе, 41-күні оның шоттары бұғатталуы мүмкін.