InfoHub Logo

Қазақстандықтардың несие алу тәртібі өзгереді. 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап азаматтардың несиелік жүктемесін шектейтін жаңа талап енгізіледі. Бұл туралы Ұлттық банк мәлімдеді.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Несие бойынша берешек коэффициенті (НБК) дегеніміз не?

Несие бойынша берешек коэффициенті (НБК) – бұл несие алушының барлық несиелері мен микрокредиттері бойынша жалпы берешегінің оның жылдық табысына қатынасын көрсететін көрсеткіш. Бұл жаңа несиені де қамтиды.

«НБК 2024 жылдың тамыз айында реттеу практикасына енгізілді және әзірге мониторинг кезеңінде. Бұл көрсеткіш несие алушының барлық қолданыстағы қарыздары мен микрокредиттері бойынша жиынтық берешегінің, соның ішінде жоспарланған жаңа несиені қосқанда, оның жылдық табысына қатынасын білдіреді. Бұл құрал несие алушының міндеттемелерін уақтылы өтеу қабілетін бағалауға мүмкіндік береді», - деп түсіндірді Ұлттық банк.

Жаңа шектеу

Ұлттық банк НБК-ның шекті мәнін несие алушының 8 жылдық табысына тең деп белгілеуді жоспарлап отыр. Бұл ретте, реттеуші орган автокредиттеу, ипотекалық және тұтынушылық несиелер сегменттерін бақылауды жалғастырады, бірақ олар бойынша бөлек лимиттер белгіленбейді.

Егер тәуекелдер артса, Ұлттық банк әртүрлі шектеулер енгізуге немесе НБК-ның жалпы деңгейін өзгертуге құқылы болады.

НБК қалай есептеледі?

Несие бойынша берешек коэффициенті несие алушының жиынтық міндеттемелерінің оның жылдық табысынан қанша есе асатынын көрсетеді. Есептеу формуласы келесідей:

НБК = (ҚҚЗ + ЖНҚ) / ЖТК

Мұндағы:

8 деген сан нені білдіреді?

Егер НБК 8-ге тең болса, бұл несие алушының жалпы берешегі, жаңа несиені қосқанда, оның сегіз жылдық табысына дейін жетуі мүмкін екенін білдіреді.

Бұл көрсеткіш не үшін енгізіледі?

Ұлттық банк атап өткендей, бұл шара халықтың несиеге шамадан тыс ұмтылысын азайтуға, қаржылық тұрақтылықты нығайтуға және неғұрлым теңдестірілген несие жүйесін қалыптастыруға бағытталған.

Қазақстанда несие берудің жаңа ережелері

Естеріңізге сала кетейік, 1 шілдеден бастап Қазақстанда несие беру ережелері өзгереді. Банктер несие алушылардың табысы мен берешек жүктемесін қатаң бағалай бастайды. Ұлттық банк деректері бойынша, берешек жүктемесі коэффициентін (БЖК) және несие бойынша берешек коэффициентін (НБК) есептеу күшейтіледі. Негізгі назар ресми табыстарға аударылады – банктер зейнетақы аударымдары мен медициналық сақтандыру жүйесінің деректерін ескеретін болады. Тіркелген табысы жоқ азаматтарға несие алу қиындай түседі.

Бұл өзгерістер ең алдымен бейресми немесе тұрақсыз табысы бар азаматтарға әсер етеді.