InfoHub Logo

Қазақстанның далалық алқаптарында киіктердің саны рекордтық көрсеткішке жетті. Дегенмен, бұл жағымды жаңалық жануарлардың тіршілігіне төнетін жаңа қауіптерді алға тартады. Биолог Қажым Жұмалиевтің айтуынша, жаппай өсім кейбір жағдайларда кері әсер етуі мүмкін.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Киік санының өсуі және оның салдары

Қазіргі таңда Қазақстанда киіктердің саны 5-6 миллион басқа жеткен. Бұл – жануарлардың қорғалуы мен табиғатты қорғау шараларының нәтижесі. Алайда, бұл жаппай өсім жануарлар арасындағы аурулардың таралуына, жаппай қырылуға және экологиялық тепе-теңдіктің бұзылуына әкелуі ықтимал. Мамандардың айтуынша, мемлекеттік органдар бұл жағдайды тиісті деңгейде реттей алмай отыр. Өткен жылы 700-800 мың бас киікті алып тастау қажет болса, олар тек 200 мың басын ғана игере алған.

Агроөнеркәсіп кешенінің әсері

Қажым Жұмалиевтің айтуынша, Қазақстан табиғатына ең үлкен зиянды агрессивті агроөнеркәсіп кешені келтіреді. Жабайы далаларды егістікке айналдыру және оларды химиялық заттармен өңдеу жануарлардың мекендейтін ортасын жойып жіберуде. Бұл тек ірі жануарларға ғана емес, ұсақ жәндіктер мен жәндіктерге де қауіп төндіреді. Ғалымдардың пікірінше, табиғаттағы әрбір буынның маңызы зор, олардың бірінің жоғалуы бүкіл экожүйенің құлдырауына әкелуі мүмкін.

Браконьерлік және онымен күрес

Киіктердің мүйіздеріне деген жоғары сұранысқа байланысты браконьерлік әлі де өзекті мәселе болып қалуда. Әсіресе, Оңтүстік-Шығыс Азияда киік мүйізінің құны жоғары бағаланады. Бұл жағдай киіктерді заңсыз аулауды арттырады. Сонымен қатар, қызыл кітапқа енген бекіре тұқымдас балықтар да браконьерлердің құрбаны болып отыр. Елдегі жабайы жануарларды қорғау жүйесін жетілдіру және браконьерлікке қарсы заңдарды қатайту қажеттілігі айтылуда.

Табиғатты қорғаудағы жаңа тәсілдер

Қажым Жұмалиевтің айтуынша, табиғатты қорғауда халықаралық тәжірибелерді қолдану маңызды. Мысалы, АҚШ-та ұлттық саябақтардың 98%-ы аңшылық пен балық аулауға ашық. Бұл жануарлар ресурстарын тиімді пайдалануға және олардың санын реттеуге мүмкіндік береді. Қазақстанда да аңшылық шаруашылықтарын дамыту арқылы табиғатты қорғауға болады. Аңшылардың төлеген ақшасы жабайы жануарларды қорғауға, оларға жем-шөп беруге және инфрақұрылымды дамытуға жұмсалады. Бұл – «жасыл экономиканың» бір бөлігі болып табылады.