Алматыда тоқтап тұрған құрылыстардың нақты саны жария болды: қалалық мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауы (ГАСК) 2025 жылдың соңында қала бойынша 15 ұзаққұрылыс тіркелгенін хабарлады. Олардың кейбірі 40 жылға жуық уақыт бойы аяқталмай тұр — бұл қауіпсіздікке, қаланың келбетіне және тұрғын үйдің ұсынысына тікелей әсер етеді.

Дереккөз: Infohub.kz

Қанша және қай аудандарда көп

ГАСК мәліметінше, тоқтап тұрған нысандардың ең көбі Медеу ауданында. Қалғандары Алмалы, Бостандық, Алатау және Түрксіб аудандарында орналасқан.

Медеу ауданы: аяқталмай қалған ірі жобалар

2014 жылы Алатау даңғылы бойында «әлемдік деңгейдегі колледж» құрылысы басталып, шамамен бір жылдан соң 2,6 қабат деңгейінде тоқтаған.

Ибрагимов көшесіндегі ғылыми-зерттеу орталығының да тек үш жарым қабаты көтеріліп, нысан консервацияға жіберілген.

Тұрғын үй секторында да проблемалар бар: Абай даңғылындағы «Океан» ТҮК құрылысы 2022 жылы, ал Достық даңғылындағы «Горный гигант» ТҮК 2016 жылы тоқтап қалды. Соңғысы бір қабат деңгейінде ғана көтерілген.

Солтүстік Аль-Фараби бойында салынуы тиіс бес деңгейлі автотұрақ 2009 жылдан бері қозғалыссыз. Республикалық балаларды оңалту орталығына арналған қосалқы корпус та 2008 жылдан бері бітпей тұр.

Алмалы ауданы: ең көнесі 1980-жылдардан

Бұл аудандағы ең ескі ұзаққұрылыс — Денсаулық сақтау министрлігінің зертханалық-клиникалық корпусы. Құрылысы 1983 жылы басталып, 1988 жылы тоқтаған. Яғни 37 жыл бойы жұмыстар жүргізілмеген.

Масанчи–Жамбыл қиылысындағы Селезнёв атындағы хореография училищесінің жатақханасы 2014 жылы басталып, сол жылы тоқтаған.

Амангелді көшесіндегі сегіз қабатты әкімшілік ғимарат 2000 жылдан бері аяқталмаған күйде. Абаяның оңтүстігіндегі «Қуат» корпорациясының бизнес-орталығы 2008 жылдан бері қаңқасы ғана тұрған нысан: мердігер 10 қабатқа дейін көтеріп үлгерген.

Панфилов көшесі, 156 мекенжайындағы ғимаратты қайта жаңғырту жұмыстары 2014 жылы тоқтап, содан бері жанданған жоқ.

Бостандық пен Алатау: паркинг пен көпфункционалды орталық

Бостандық ауданындағы Көктем-3 шағын ауданындағы көпдеңгейлі автотұрақ ішкі әрлеу кезеңінде тоқтаған.

Алатау ауданында бес қабатты көпфункционалды орталық бойынша жұмыстар 2022 жылы үзіліп қалған.

Түрксіб ауданы: ең «жас» ұзаққұрылыс

Түрксібте Abylaikhan Apartments тұрғын үй кешенінің құрылысы 2025 жылы тоқтаған. Сонымен қатар бұл ауданда әскери гарнизонға тиесілі екі тұрғын үй 2014 жылдан бері бітпей тұр.

Неге тоқтайды және заң не дейді

Жобалардың тоқтауына қаржылық қиындықтар, құрылыс нормаларының бұзылуы, сот даулары және ұзақ консервация себеп болуы мүмкін.

Заңнамаға сай, құрылыс алты айдан ұзақ уақытқа тоқтаса, тапсырыс беруші нысанды консервациялауға міндетті: қаңқаның беріктігін, аумақтың қоршауын және қауіпсіздігін қамтамасыз етуі тиіс. Осыдан кейін нысан «тоқтап тұрған» деп есептеліп, жылдар бойы қозғалмай тұра алады.

Мұндай объектілерге жоспардан тыс тексерулер, әдетте, тұрғындар шағымы түскенде ғана жүргізіледі. Егер тексеріс қауіпсіздікке қатер барын анықтаса, уәкілетті органдар құрылысты аяқтауды немесе нысанды бұзуды талап ете алады.

Рұқсатсыз басталған 40 қабатты жоба бойынша сот шешімі

Бұған дейін Алматының қала құрылысы бақылауы жер телімінің меншік иесіне — BR Construction Qazaqstan (бұрынғы Berton Ram) компаниясына қатысты жоспардан тыс тексеру жүргізген. Тексеру компанияның рұқсат құжаттарынсыз 40 қабатты тұрғын үй құрылысына кіріскенін анықтаған.

Сот компанияны әкімшілік жауапкершілікке тартып, 275 240 теңге айыппұл салды (қызметін тоқтатпай). Сонымен қатар акиматтың талап-арызы қанағаттандырылып, мемлекеттік меншік санатындағы жер телімін өз бетінше иелену фактісі бойынша қоршауларды бұзып, жер шекарасын құқық белгілейтін құжаттарға сәйкестендіру міндеттелді.

Қаладағы ұзаққұрылыс мәселесін шешу — тек қаланың келбеті үшін емес, қоғамдық қауіпсіздік пен нарықтың тепе-теңдігі үшін де маңызды. Сарапшылар мұндай нысандарға бірыңғай инвентаризация, нақты мерзім және жауапкершілікті күшейту қажет деп санайды.