InfoHub Logo

Антарктида мұзының астынан бұрын-соңды ешкім көрмеген алып геологиялық құрылым табылды. Халықаралық ғалымдар тобы Шығыс Антарктиданың астынан бұл құрылымды анықтады. Ол үш шақырымнан асатын мұз қабатының астында жатқан алып ойықтар желісінен тұрады.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Зерттеушілер бұл жүйені «Шығыс Антарктидалық желпуіш тәрізді бассейндер провинциясы» деп атады. Оған Уилкс және Аврора бассейндері, сондай-ақ Жердегі ең үлкен белгілі мұз астындағы көл – Шығыс көлі орналасқан аймақ кіреді.

Бұрын бөлек саналған құрылымдар енді біртұтас

Бұған дейін бұл нысандар жеке геологиялық құрылымдар ретінде зерттелген болатын. Алайда, жаңа талдау олардың шын мәнінде құрлықтық ауқымдағы біртұтас жүйенің бөлігі екенін көрсетті.

Құрылымның пайда болу себебі

Ғалымдардың пікірінше, бұл құрылым «жер қыртысының таралуы» деп аталатын процесс нәтижесінде қалыптасқан. Бұл кезде қыртыс белгілі бір орталық нүктеден біртіндеп созылады. Авторлар бұл тетікті ашылып жатқан алақанға теңейді: бас бармақтың негізі салыстырмалы түрде қозғалмай қалады, ал «саусақтар» жан-жаққа ашылып, арасында ірі үшбұрышты ойықтарды түзеді.

Тарихи маңызы

Шығыс Антарктидалық провинциясы құрлықтық қыртыстың созылуының ең ірі мысалдарының бірі болуы мүмкін деп есептеледі. Құрылым бірнеше кезеңде пайда болған және ежелгі Гондвана суперконтинентінің дамуымен байланысты болған.

Бұдан бөлек, бұл құрылым жүздеген миллион жыл бұрын Антарктида мен Австралияның бөлінуіне әкелген процестерге қатысқан болуы ықтимал.

Қазіргі заманғы маңызы

Бұл жаңалық тек Жердің ежелгі тарихын қалпына келтіру үшін ғана емес, сонымен қатар маңызды. Мұз қалыңдығының астында жатқан рельеф бүгінгі күні де мұздың қозғалысына әсер етеді. Мұз астындағы беттің пішіні көлдердің, ойықтардың және мұз ағындарының бағыттарын анықтайды.

Жаңа құрылым Антарктида мұз қабатының жекелеген аймақтарының тұрақтылығында маңызды рөл атқаруы мүмкін. Әсіресе, климаттың жылынуына осал деп саналатын аймақтар үшін бұл жаңалықтың маңызы зор.