InfoHub Logo

Әлеуметтік желілерде жұмыссыздық бойынша жәрдемақы туралы жазбалар легі пайда болды. Кейбір қолданушылар айына 400 мың теңгеден астам қаражат алғандарын айтып, басқаларды да өтініш беруге шақыруда.

Бір қолданушы былай деп жазды: "Балалар, мен таң қалып отырмын. Бүкіл Threads жұмыссыздық бойынша жәрдемақыға өтініш беріп жатқаны туралы айтуда. Білесіздер ме? Бұл жұмыс істейді. Мен де өтініш бердім, маған айына 422 мың теңгеден 6 айға мақұлданды. Бұл заңды! Бар болғаны, банк қосымшасын ашып, әлеуметтік аударымдарыңызды тексерсеңіздер болды, егер бар болса, өтініш береміз".

Пікірлерде кейбіреулер хабарламаларға сеніп, кеңес сұраса, басқалары бұл ақпаратты жаңылыстыратын деп санайды.

Қазақстанда жұмыссыздық бойынша жәрдемақыны қалай алуға болады?

Жұмыстан айырылу жағдайы бойынша әлеуметтік төлем тек міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің қатысушысына тағайындалады. Бұл туралы "Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры" АҚ-нан Tengrinews.kz-ке берген жауабында хабарлады.

"Тағайындаудың басты шарты – мақала 99 бойынша мансап орталығында жұмыссыз ретінде тіркелу. Әлеуметтік аударымдар жүргізілген қатысушылар ғана әлеуметтік төлемге үміткер бола алады", - деп түсіндірді жауапта.

Қатысушының қорға кемінде 6 ай әлеуметтік аударымдары болуы тиіс. Сонымен қатар, жұмыссыз ретінде тіркелгенге дейінгі соңғы екі жылда аударымдар тіркелуі керек, тіпті бұл кезеңде үзілістер болса да.

Мен жұмыстан шығарылсам ше?

Жұмыстан шығу себебі жәрдемақы алу құқығына әсер етпейді.

"Жұмыстан айырылу жағдайы бойынша әлеуметтік төлем міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің қатысушысына оның жұмыстан шығу себебіне қарамастан тағайындалады", - делінген жауапта.

Жәрдемақы мөлшері қалай есептеледі?

Әлеуметтік кодекстің 118-бабына сәйкес, жәрдемақы мөлшері жеке есептеледі және екі факторға байланысты:

"Орташа айлық табыс жұмыссыз ретінде тіркелгенге дейінгі соңғы 24 күнтізбелік ай ішінде МӘСҚ-ға аударылған табыс сомасын 24-ке бөлу арқылы анықталады", - деп хабарлады қордың жауабында.

Содан кейін бұл соманы алмастыру коэффициентімен – барлық қатысушылар үшін 45 пайызға – және қатысу өтілінің коэффициентімен көбейтеді.

Төлем мерзімі де жүйеге қатысу өтіліне байланысты:

Айта кетейік, 6 ай – жәрдемақы төлеудің ең ұзақ мерзімі.

Жәрдемақыны қайта алуға болады, бірақ бұрын алған айлар өтілден шегеріледі. Мысалы, бұрын 6 ай жәрдемақы алған болсаңыз, бұл айлар 72 ай өтіл ретінде есептеледі. Қайта төлеу тек жаңа жеткілікті өтіл жиналғаннан кейін ғана мүмкін болады.

Анықтама: Жұмыстан айырылу бойынша әлеуметтік төлемдер мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен емес, қор активтерінен жүзеге асырылады.

Жұмыссыздық бойынша ең жоғары жәрдемақы

Әлеуметтік аударымдар есептелетін айлық табыс жарнамалық жалақының 7 еселенген ең төменгі мөлшерінен аспайды.

Анықтама: 2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша, 1 ЖТМ 85 мың теңге, яғни төлемді есептеу үшін максималды табыс – 595 мың теңге.

Осылайша, ең жоғары әлеуметтік төлем 348 075 теңгені (595 000 × 0,45 × 1,3) құрайды, ал ең төменгісі – 26 775 теңге (85 000 × 0,45 × 0,7).

Қорытынды: Әлеуметтік желіде жазылған 422 мың теңге сомасы шындыққа сәйкес келмейді, ең көп дегенде 348 075 теңге алуға болады.

Жұмыссыздық бойынша жәрдемақы алғанда білуге тиіс маңызды жайттар

Ең жиі кездесетін қателік – жұмыссыз ретінде уақытында тіркелмеу.

"Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры" АҚ төрағасының орынбасары Марат Жаныбеков түсіндіргендей, төлем мөлшерін есептеу жұмыстан шыққан нақты күніне емес, мансап орталығында тіркелген күнге байланысты.

"Бізде әлеуметтік тәуекел басталғанға дейінгі соңғы 24 айдағы табыс есептеледі. Әлеуметтік тәуекел – бұл мемлекет адамды ресми түрде жұмыссыз деп таныған кезде. Ал бізде адам жұмыстан шығып, өзі жұмыс іздеп, таныстарымен жүріп, екі, үш, төрт ай өтіп, содан кейін есепке тұрады. Сонда адам, әрине, төлемдерінен айырылады", - деді Жаныбеков.

Нақты жұмыстан босатылу мен жұмыссыз ретінде есепке тұру арасында бірнеше ай өтсе, адам төлемдерінен айырылады.

"Егер адамда осы 24 айдың орнына, мысалы, 20 ай болса, себебі нақты жұмыс жоғалған сәттен жұмыссыз ретінде есепке тұруға дейін, айталық, 4 ай өтсе, онда төлем мөлшерінің азаятыны белгілі. Бұл бөлшектің алымы азаяды, ал бөлімі 24 ай болып қалады", - деп түсіндірді қор өкілі.

2025 жылдың қорытындысы бойынша, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан жұмыстан айырылу бойынша әлеуметтік төлем алушылардың саны 354,2 мың адамды құрады, ал 311,9 мың азаматқа 2025 жылы төлем тағайындалған. Жалпы төлем сомасы 130,4 миллиард теңгені құрады.

Сондай-ақ оқыңыз: [Қазақстанда жұмыссыздық бойынша жәрдемақы: қалай алуға және ресімдеуге болады](https://tengrinews.kz/healthy/posobie-bezrabotitse-kazahstane-poluchit-kak-oformit-584554/)