InfoHub Logo

Қазақстанда жалақыны «конвертпен» беру дәуіріне нүкте қою үшін жасанды интеллект қолданылатын жаңа жүйе іске қосылады. Бұл жүйе, әсіресе, алимент төлеуден жалтарған азаматтардың нақты табысын анықтауға көмектеседі. Мысалы, егер Астанадағы білікті инженер ресми түрде ең төменгі жалақы алатыны көрсетілсе, жүйе бұл жағдайды күдікті деп белгілейді.

Бұл туралы ҚР Әділет министрлігі бухгалтерлерге арналған арнайы push-хабарламалар жүйесін әзірлеп жатқанын мәлімдеді.

Бұл мәселені Мәжіліс депутаты Магеррам Магеррамов «Атқарушылық іс жүргізуді жетілдіру мәселелері туралы Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын талқылау кезінде көтерді.

Депутат 2016 жылы алимент қарызының шамамен 2 миллиард теңге болғанын еске салды. Ал қазір Әділет министрлігінің деректері бойынша, бұл көрсеткіш 18 миллиард теңгеге жеткен, бұл тек үш айдан асқан қарыздарды қамтиды.

Магеррамовтың айтуынша, Қазақстанда 300 мыңнан астам бала алиментке мұқтаж, олардың арасында мүгедек балалар да бар.

Әділет вице-министрі Бекболат Молдабеков қарыздардың нақты табысын анықтауға көмектесетін цифрлық тетіктермен жұмыс істеп жатқанын айтты.

Жасанды интеллект арқылы табысты анықтау

«Бұрын қызметкер конверттен ақша алып, 70 мың теңге алатынын көрсетіп, ең төменгі жалақыдан алимент төлей алатын болса, енді біз мұны өзгертуді көздеп отырмыз. Жасанды интеллект бізге азаматтың, инженердің Астанада жұмыс істейтінін, оның 200 мың теңгеден аз алуы мүмкін еместігін анықтауға көмектеседі. Демек, қалған ақшаны конвертпен алады деген сөз», — деді Молдабеков.

Оның айтуынша, Әділет министрлігі Қаржы министрлігімен бірлесіп, бухгалтерлерге арналған push-хабарламалар әзірлеген.

«Біз оларға хабарлама жіберіп, сіздің қызметкеріңіздің дипломы мен біліктілігіне қарағанда жалақысы тым төмен екенін айтамыз. Біз қосымша ақшаны конвертпен бересіз деп есептейміз. Әрине, ешбір бухгалтер салық комитетінің тексеруіне ұшырағысы келмейді», — деп қосты вице-министр.

Молдабековтің сөзінше, мұндай жағдайда жұмыс берушілерге қызметкердің нақты жалақысын көрсету тиімдірек болады, ал алимент мәселесін борышкер өз бетінше шешетін болады.

«Біздің міндетіміз – цифрландыру, жасанды интеллект арқылы алименттің нақты сомасын алу және балалардың бұл ақшаны уақытында алуын қамтамасыз ету», — деді ол.

Алимент қарызының өсуі

Бұған дейін Әділет министрлігі алимент бойынша борышкерлердің нақты табысын бақылауға Мемлекеттік кірістер комитетін тартуды ұсынған болатын. Ведомствоның түсіндіруінше, кейбір борышкерлер ресми түрде ең төменгі жалақыны көрсетіп, іс жүзінде одан көп ақша табады. Осы себепті балаларға төмендетілген сомадан алимент төленеді.

Депутат Магеррам Магеррамов алимент қоры мәселесін бұған дейін де көтерген. Ол балаларға уақытында төлем жасалуы үшін мемлекеттік алимент қорын құруды ұсынған еді. Ол кезде депутат келтірген деректер бойынша, 2023 жылы алимент қарызы 20,7 миллиард теңгеден асқан, ал алимент өндіріп алу туралы 8 мыңнан астам сот шешімі мүлдем орындалмаған.

Қазіргі уақытта үш айдан асқан қарыздың көлемі 18 миллиард теңгеге жеткені және 300 мыңнан астам бала алиментке мұқтаж екені айтылды.