InfoHub Logo

Қазақстанда әрбір ересек азаматқа тегін жер учаскесі беріледі. Бұл туралы Азаматтық кодекстің 50-бабында жазылған. Алайда, бұл мүмкіндікті пайдалану оңай емес. Кезек жылдарға созылып, кейбір аймақтарда бос жер қалмаған.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қандай учаскелер алуға болады?

Мемлекет жерді үш негізгі мақсатта ұсынады:

ЖТҚ учаскелерінде толыққанды үй салып, кейін оны сатуға немесе ипотекаға рәсімдеуге болады. ЖШ учаскелерінде де үй салуға және шаруашылық жүргізуге рұқсат етіледі, бірақ бұл жерлер көбінесе қала маңында немесе ауылдық жерлерде орналасады. Саяжай учаскелерінде тіркеуге тұру мүмкін емес, ал тұрақты тұруға жағдайлар көбінесе жасалмаған.

Қалай өтініш беруге болады?

Өтініш беру процесі толығымен онлайн форматқа көшірілді. Электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) болса, қағаз құжаттардың қажеті жоқ.

ЖТҚ учаскесін алу үшін eGov порталы арқылы бөлек кезекке тұру қажет. Өтінішті 10 сотық жерге кезекке қою қызметі арқылы бересіз.

ЖШ және саяжай учаскелері үшін алгоритм күрделірек:

Тіркеу орны мен аймақ маңызды емес

Өтінішті тіркелген жеріңізге қарамастан, еліміздің кез келген өңірінде беруге болады. Бірнеше облыста бір мезгілде кезекте тұруға рұқсат етіледі, бірақ ақырында тек бір учаске беріледі – қай жерде кезек тезірек келсе, сол жақтан.

Кезек күту – жылдар

Жер учаскесін күту 5-6 жылдан 10-15 жылға дейін немесе одан да ұзақ уақытқа созылуы мүмкін. Ең ұзын кезек – ЖТҚ учаскелеріне арналған. Онда қазірдің өзінде 4 миллионнан астам адам бар, ал жыл сайын тек ондаған мың учаске ғана бөлінеді.

Алматы мен Астана сияқты ірі қалаларда бос жер іс жүзінде жоқ. Мұның басты себебі – заң талабы: мемлекет учаскелерді беру алдында оларды инфрақұрылыммен (су, электр энергиясы) қамтамасыз етуге міндетті, бұл қомақты бюджет қаражатын талап етеді.

ЖШ учаскелерімен жағдай басқаша: коммуникацияларға қойылатын талаптар төмен, бірақ бос жерді, әсіресе қалаларға жақын жерден табу қиын. Көп жағдайда мұндай учаскелер ауылдық жерлерде орналасқан.

Процесті жылдамдатуға бола ма?

Араағайындар арқылы жер алуды жеделдету мүмкін емес. Кезектер электронды түрде жүргізіледі және ешқандай үшінші тұлға олардың алға жылжуына әсер ете алмайды. Араағайындар тек кеңес беру қызметтерін көрсете алады.

Кезекті қалай бақылауға болады?

Өтініштің мәртебесін келесі жерлерден тексеруге болады:

Пайдаланушыға кезектегі нөмірі, өтініш берілген күні және ағымдағы мәртебесі туралы ақпарат қолжетімді.

Учаске алғаннан кейінгі келесі қадамдар

Учаске алу – тек бірінші кезең. Жерді игеру қажет: үй салу (ЖТҚ және ЖШ үшін) немесе мақсатына сай пайдалану (саяжай үшін).

Тұрғын үй пайдалануға берілгенге дейін учаске жалға алуда болады. Меншік құқығы тек құрылыс аяқталғаннан кейін ресімделеді. Әдетте, игеруге шамамен үш жыл беріледі – нақты мерзімдерді жергілікті әкімдіктер белгілейді.

Егер учаске пайдаланылмаса, мемлекет оны қайтарып алуға құқылы.