InfoHub Logo

Адам ағзасының өміріндегі күрт өзгерістер болатын екі маңызды кезең бар. Бұл жаста ағза бұрынғыдай емес, сондықтан денсаулыққа ерекше назар аудару қажет.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қазақстанда орташа өмір сүру ұзақтығы 76 жасқа жеткенімен, бұл көрсеткіштің артында күрделі шындық жатыр. Көптеген адамдар қартаю процесін дұрыс түсінбейді. Олар қартаюды жылдар бойы біртіндеп жүретін процесс деп ойлайды. Алайда, ғалымдардың зерттеулері мүлдем басқа жағдайды көрсетеді: ағзамыз белгілі бір уақыттарда күрт өзгерістерге ұшырайды.

Ағзаның күрт өзгеретін кезеңдері

Стэнфорд университетінің зерттеушілері жүргізген зерттеулерге сәйкес, қартаюға байланысты молекулалардың шамамен 81 пайызы біртіндеп емес, күрт өзгерістерге ұшырайды екен. Бұл өзгерістер екі негізгі кезеңде байқалады: шамамен 44 жаста және 60 жаста. Бұл кезеңдерде адам ағзасының метаболизмі, иммунитеті, гормоналды жүйесі және стресске төзімділігі сияқты көптеген көрсеткіштері өзгереді.

Бірінші кезең: 40-45 жас

Бұл жаста адам ағзасы бұрынғыдай «кешірімшіл» болмайды. Ұйқының нашарлауы, салмақтың артуы, қалпына келудің баяулауы, қан қысымының өзгеруі сияқты белгілер пайда болады. Бұл кезеңде көптеген адамдар денсаулығын тексертуге мәжбүр болады. Метаболизм өзгереді, инсулинге сезімталдық төмендейді, тамырларға түсетін жүктеме артады. Бұрынғыдай «кездейсоқ» өмір сүру стилі бұдан былай жұмыс істемейді.

Қазақстандағы ерекшеліктер

Қазақстанда жүрек-қан тамырлары аурулары өлімнің басты себептерінің бірі болып қала береді. Жоғары қан қысымы, артық салмақ, темекі шегу, аз қимылдау – бұлардың барлығы 40 жастан кейін асқынатын жағдайларға әкеледі. Сонымен қатар, қазақ халқының дәстүрлі асханасындағы майлы, калориясы жоғары тағамдарға деген сүйіспеншілік метаболизмнің бұзылуына ерте әкелуі мүмкін.

Денсаулықты сақтаудың төрт бағыты

Адам денсаулығына қатысты тәуекелдерді төрт негізгі бағытқа топтастыруға болады:

Бұл бағыттар өзара тығыз байланысты.

Жүрек пен тамырлар: 40 жастан кейін қалай сақтау керек?

Атеросклероз бір жылда пайда болмайды, ол ондаған жылдар бойы дамиды. Инфаркт – аурудың басы емес, соңы. Қан қысымын, холестеринді бақылау, жүйелі жаттығулар жасау және темекі шегуден бас тарту – мұның бәрі алдын алудың маңызды шаралары.

Метаболизмнің маңызы

Инсулинге төзімсіздік – бұл көптеген адамдар білмейтін, бірақ оның салдарымен бетпе-бет келетін жағдай. Артық салмақ, шаршау, қандағы қанттың өзгеруі, қан қысымының проблемалары – мұның бәрі метаболизмнің бұзылуымен байланысты. Бұл тек қант диабеті мен жүрек ауруларына ғана емес, қатерлі ісік қаупінің артуына да әкеледі.

Қатерлі ісік: тәуекелді азайту

Қатерлі ісік қаупін азайту үшін темекі шекпеу, салмақты бақылау және метаболизмді жақсарту маңызды. Дегенмен, генетикалық факторлар мен кездейсоқ мутациялар салдарынан бұл қауіпті толық жою мүмкін емес. Сондықтан ауруды ерте анықтауға бағытталған скринингтер өте маңызды.

Есте сақтау қабілеті: 60 жастан кейін миды қалай сақтау керек?

Өмір сүру ұзақтығының артуымен деменция және басқа да нейродегенеративті аурулар жиі кездеседі. Мұнда генетика мен өмір салтының рөлі зор. Физикалық белсенділік, зияткерлік жүктеме, әлеуметтік байланыстар, сапалы ұйқы және метаболизмнің жақсы болуы – мидың қалпына келу қабілетін арттырады.

Екінші кезең: 60 жас шамасында

Бұл кезеңде ағза бұрынғыдай проблемаларды өзі бетінше шеше алмайды. Иммунитет әлсірейді, созылмалы аурулар асқынады. Бұған дейін жасалған немесе жасамаған әрекеттердің нәтижесі көрінеді. Алайда, ешқашан кеш емес. Жүйелі түрде денсаулыққа көңіл бөлсеңіз, 60 жастан кейін де жағдайды жақсартуға болады.

Адам ағзасы кенеттен бұзылмайды. Ол тек бұрын кешірімді болған қателіктерді кешіруді тоқтатады. Сондықтан, 20 жаста ресурсты жинақтау, 44 жаста оны басқару, ал 60 жаста соңғы нәтижелермен бетпе-бет келу – өмірдің заңдылығы.