InfoHub Logo

Көлік сату кезінде келісімшартта нақты бағаның орнына «1000 теңге» сияқты символдық соманы көрсету әдетке айналған. Алайда, бұл әдіс енді сатушылар мен сатып алушылар үшін күтпеген салдарға әкелуі ықтимал. Сарапшылар мұндай мәмілелер неліктен айыппұлға ұшырауы мүмкін екенін түсіндірді.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Көлік сатудан түскен табыс әрқашан салыққа жатпайды. Қазіргі және жаңа Салық кодекстеріне сәйкес, салық тек екі шарт орындалғанда ғана туындайды: көлік сатып алынғаннан кейін бір жыл ішінде сатылса және сату бағасы сатып алу бағасынан жоғары болса. Бұл шарттардың бірі орындалмаса, салық төлеудің қажеті жоқ.

Салық сарапшысының пікірі

Салық сарапшысы Айдар Масатбаевтың айтуынша, тұрғын үй мүлкінен айырмашылығы, автокөліктердің құны әдетте төмендейді. Сондықтан көп жағдайда сатушыда салық салынатын табыс туындамайды. Тек көлікті иеленген алғашқы жылы сатқан немесе айырбастаған жағдайда ғана салық органдары қызығушылық танытады.

Сатып алушыға қауіп

Егер табыс туындаса, салық мөлшерлемесі сатып алу және сату бағалары арасындағы оң айырманың 10 пайызын құрайды. Міне, осы кезде символдық бағамен жасалған мәміле сатып алушыға зиян келтіруі мүмкін. Мемлекеттік кірістер комитетінің өкілі түсіндіргендей, егер азамат көлікті ресми түрде 1000 теңгеге сатып алып, кейін оны 15 миллион теңгеге сатса, оның құжат бойынша өзіндік құны 1000 теңге болғандықтан, салықты шамамен 15 миллион теңгеге жуық сомадан төлеуге тура келеді.

Сатушыға да сұрақтар туындауы мүмкін

Көлікті 1000 теңгеге сатқаннан кейін көп ұзамай жаңа көлік сатып алған жағдайда, салық органдары ақшаның қайдан келгенін сұрауы мүмкін. Бұл жағдайда салық органдарының өкілі: «Адам 1000 теңгеге көлік сатып, бір аптадан кейін жаңасын сатып алса, бұл сатып алуға қаражатты қайдан тапқаны туралы сұрақ тудырады», – деп атап өтті.

Айдар Масатбаевтың айтуынша, мұндай жағдайларда мәміленің нақты құнын дәлелдеу үшін жазбаша растаулар қажет. «Сатушының өзінің мүддесі үшін сатып алушымен хат алмасып, сату сомасын растауды сұрағаны дұрыс болар еді», – деп кеңес берді ол.

Айыппұлдар

Егер табыс алынып, бірақ декларацияда көрсетілмесе, айыппұл өте ауыр болуы мүмкін. Табысты толық жасырған және декларация тапсырмаған жағдайда, айыппұл төленбеген салық сомасының 200 пайызына дейін жетуі мүмкін. Егер басқа негіздер бойынша декларация берілгенімен, көлік сатудан алынған табыс көрсетілмесе, жеке тұлғаға 10 АЕК мөлшерінде айыппұл салынады.

Салық органдарының салық берешегі бойынша талап қоюға үш жыл, ал әкімшілік жауапкершілікке тартуға декларация тапсыру мерзімі өткеннен кейін бір жыл уақыты бар.

Мамандар мәміле жасалғаннан кейін де жағдайды түзетуге болатынын атап өтеді. Егер табыс уақтылы декларацияланбаса, сатушы бастапқы немесе қосымша декларацияны тапсырып, салықты өзі төлей алады. Мұндай әрекет айыппұл санкцияларының тәуекелін азайтуға немесе толығымен жоюға мүмкіндік береді.