InfoHub Logo

Қазақстанда үлескерлердің ақшасын тарту бойынша жаңа ережелер биылғы жылдан бастап күшіне енді. Енді құрылыс кезіндегі пәтерлерді тек үлестік қатысу шартымен және тек қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы ғана сатып алуға болады. Алайда, кейбір құрылыс компаниялары заңды айналып өтудің жолдарын іздеп жүр.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Бұрынғы жағдай қандай еді?

Бұған дейін құрылыс компанияларына үлескерлерден ақша жинауға рұқсат етілген болатын. Бұл үшін компаниялардың бірыңғай оператор – «Қазақстанның тұрғын үй компаниясы» АҚ-ның кепілдігі немесе банктің қолдауы болуы шарт еді. Алматы әкімдігінен рұқсат алғаннан кейін ғана құрылыс жұмыстарын бастауға мүмкіндік берілді. Алайда, заңгер Татьяна Зырянованың айтуынша, көптеген құрылыс компаниялары азаматтық кодексті негізге алып, мемлекеттік тіркеуді қажет етпейтін басқа да келісімшарттарды ұсына бастаған. Олардың қатарында «алдын ала сату-сатып алу шарты» және «тапсырыс беру шарты» сияқты құжаттар болды. Бұл жағдайлар, әсіресе, «7-20-25» бағдарламасы кезінде үлкен мәселе тудырды.

Заң неліктен қатайтылды?

Өткен жылдың жазында «үлестік қатысу туралы» заңға енгізілген түзетулер арқылы Азаматтық кодекске де өзгерістер енгізілді. Бұл өзгерістер бойынша, құрылыс кезіндегі пәтерлерді тек үлестік қатысу шартынан басқа кез келген балама келісімшартпен сатып алуға тыйым салынды. Бұл ережелер шағын ауданы 50 нысаннан тұратын аз қабатты тұрғын үй кешендеріне де қолданылады.

Қазіргі жағдай

Биылғы жылдан бастап құрылыс компанияларынан пәтер сатып алу кезінде қолма-қол ақша қабылдауға да тыйым салынды. Барлық төлемдер тек банк арқылы жүзеге асырылуы тиіс. Дегенмен, кейбір компаниялар әлі де заңды айналып өтудің жолдарын іздеп жүр. Мысалы, олар «инвестициялық келісімшарттар» ұсынып, оған қосымша келісім арқылы пәтер беруді уәде етеді. Бұл әдіс арқылы олар үлескерлердің құқықтарын қорғауды қиындатады. Сондай-ақ, кейбір компаниялар облигация шығару арқылы пәтер сатуға тырысады.

Қандай тәуекелдер бар?

Виктор Микрюков, Қазақстан құрылысшылар қауымдастығының президенті, қолма-қол ақшамен жасалатын мәмілелердің көбейіп кеткенін айтады. Азаматтар арзан бағаға немесе тиімді шарттарға алданып, ондаған миллион теңгені қолма-қол төлеп, үлестік қатысу шартынсыз келісім жасайды. Бұл өз кезегінде үлкен тәуекелге әкеп соғады. Егер құрылыс компаниясы банкротқа ұшыраса немесе ақшамен қашып кетсе, азаматтар өз ақшаларын қайтарып ала алмай қалуы мүмкін.

Құқықбұзушылықтар мен жауапкершілік

Құрылыс нысандарына рұқсатсыз жарнама жасауға да тыйым салынған. Дегенмен, кейбір компаниялар әлі де әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы жарнамалануда. Заңды бұзған компанияларға 2000 АЕК (8,65 млн теңге) көлемінде айыппұл салынады. Егер бұзушылық қайталанса, айыппұл мөлшері артып, жұмысына шектеу қойылуы мүмкін.

Тұтынушыларға қандай кеңестер беріледі?

Мамандар тұтынушыларға келесі кеңестерді ұсынады:

Ең бастысы – тәуекелге бармай, тек заң аясында жұмыс істейтін құрылыс компанияларын таңдау қажет.