InfoHub Logo

АҚШ президенті Дональд Трамптың Ирандағы су тұшыту нысандарына шабуыл жасау туралы мәлімдемесі Таяу Шығыстағы су ресурстарына қатысты алаңдаушылықты күшейтті. Бұл қадам өңірдегі елдер үшін тек әскери емес, ауқымды гуманитарлық дағдарысқа ұласуы ықтимал.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Трамптың ескертуі

Truth Social платформасында жарияланған мәлімдемесінде Трамп, егер соғысты тоқтату туралы келісімге қол жеткізілмесе және Ормуз бұғазы ашылмаса, АҚШ Иранның электр станцияларына, мұнай кен орындарына, Харк аралына және су тұшыту нысандарына соққы беретінін айтты.

Су ресурстарына төнген қатер

Сарапшылардың пікірінше, ең үлкен қауіп Трамптың өзі емес, Иранның ықтимал жауабында жатыр. Себебі, Иран ауыз судың тек аз бөлігін ғана тұщыландыру арқылы қамтамасыз ететін болса, Парсы шығанағы елдері бұл технологияға толықтай тәуелді.

Өңірдегі жүздеген су тұшыту зауыты миллиондаған адамды сумен қамтамасыз етеді. Олардың істен шығуы Дубай, Әбу-Даби, Доха сияқты ірі қалаларда бірден су тапшылығын тудыруы мүмкін.

Халықаралық құқық және гуманитарлық аспектілер

Халықаралық құқық қорғаушылар мұндай нысандарды бейбіт халықтың тіршілігі үшін маңызды инфрақұрылым ретінде санайды. Оларды әдейі нысанаға алу әскери қылмыс болып саналуы мүмкін.

Ирандағы жағдай және инфрақұрылымның осалдығы

Иранның өзінде де су тапшылығы мәселесі өзекті. Соңғы жылдардағы құрғақшылық су қоймаларының қорын азайтқанымен, ел негізінен өзендер мен жер асты суларына сүйенеді. Алайда, мамандар су тұшыту жүйесінің кешенді құрылымының осал екенін айтады. Су алу, өңдеу және энергиямен қамтамасыз ету тізбегінің кез келген бөлігі бұзылса, бүкіл жүйе тоқтап қалуы ықтимал.

Асимметриялық қысым құралы

Бұл жағдай Иран үшін асимметриялық қысым құралына айналуы мүмкін. Тікелей әскери жауап бере алмаса да, қарсы тараптың әлсіз инфрақұрылымын нысанаға алу арқылы соққы беруі ықтимал.

Экономикалық және климаттық факторлар

Парсы шығанағы елдері әлемдік мұнай экспортының маңызды бөлігін қамтамасыз етеді. Қақтығыстардың ушығуы теңіз арқылы тасымалдауға әсер етіп, экономикалық тұрақтылыққа да қауіп төндіруі мүмкін. Мамандар бұл елдерді «мұнай мемлекеттері» емес, «суға тәуелді мемлекеттер» деп атауға болады, өйткені олардың тіршілігі су тұшыту жүйесіне тікелей байланысты.

Климаттың өзгеруі де бұл тәуелділікті күшейтіп, құрғақшылықтың артуына және табиғи су көздерінің азаюына байланысты тұщыландыруға сұранысты арттыруда. Сондықтан өңірдегі кез келген әскери әрекет тек геосаяси ғана емес, ауқымды гуманитарлық салдарға да әкелуі мүмкін екенін мамандар ескертеді.