InfoHub Logo

Алматы метросы алдағы жылдары жаңа белеске шығады: қала бірінші желіні батысқа және солтүстікке қарай жалғастырып қана қоймай, әуежайға баратын екінші және Алатау қаласын қамтитын үшінші желінің жобаларын ілгерілетіп жатыр. Бұл жоба жолаушы ағынын қайта үлестіруге, көлік хабтарын байланыстыруға және сейсмикалық қауіпсіздікті арттыруға тиіс.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Бірінші желі: 29,2 км және 20 станцияға дейін

Қазір қызыл желі 11 станциядан тұрады, жалпы ұзындығы 14,3 км: «Бауыржан Момышұлы» – «Райымбек батыр». Құрылыс кезектерімен жүріп жатыр: «Бауыржан Момышұлы» станциясынан «Қалқаманға» дейін 1,9 км учаске салынуда.

Келесі кезең – «Барлық» базарына дейін үш станция (шамамен 5,3 км), ал солтүстікте «Райымбек батырдан» Алматы-1 вокзалына қарай бес станция (шамамен 7,7 км). Осы учаскелер іске асқанда, бірінші желінің жиынтық ұзындығы 29,2 км-ге, станциялар саны 20-ға жетпек.

«Алматыгенплан» НИИ бас директоры Асхат Садуовтың айтуынша, «Барлыктан» ары қарай Қаскелең бағыты – облыс құзырындағы аумақ, сондықтан үйлестіру қажет. Оның бағалауынша, Алматы-1-ден әрі қарай қызыл желіні созу экономикалық тұрғыдан тиімсіз, себебі сол маңда Солтүстік айналма сызығы жүреді және қымбат инфрақұрылымды қайталау орынсыз.

Екінші желі: әуежайға тікелей қатынас

Көк желі ұзақ мерзімді перспективада ең ауқымдысы болмақ: жобалық ұзындығы 76,6 км, 42 станция жоспарланған. Бірінші кезектегі учаске – «Жібек жолы» станциясынан Алматы әуежайына дейін: 8 станция, 14 км.

Асхат Садуов бұл бағыт бойынша технико-экономикалық негіздеме (ТЭН) аяқталғанын мәлімдеді. Қазір әуежай басшылығымен станцияның орналасуы және авиациялық жабдыққа ықтимал әсер мәселелері пысықталып жатыр.

Үшінші желі: орталықтан Алатауға дейін

Жасыл желі солтүстік транспорттық торапты қаланың орталық бөлігімен байланыстырады. Ұзындығы – 28 км, 17 станция қарастырылған. Жобаға сәйкес, оңтүстікте «Қазақфильм» ауданынан басталып, «Сайран» арқылы солтүстікке – Алатау қаласына бағыт алады. Жоспарда 17 станцияның екеуі Алатау аумағында орналасады.

Садуовтың сөзінше, басты мақсат – негізгі көлік хабтарын «түйістіріп», бүгінгі күні көшелерді ластаған ұзын маршруттардың жолаушыларын метроға жұмылдыру.

Қарқын мен серіктестік: EPC және тоннель техникасы

Жобалардың баяулауына негізгі фактор – тоннель қазатын техниканың жетіспеуі. Бұл тәуекелді азайту үшін EPC-модельмен (жобалау–сатып алу–құрылыс) ірі учаскелерді 5 жыл шамасында жүзеге асыру ұсынылады.

Спикер Мәскеу мен Қытай тәжірибесін мысалға келтіріп, қуатты техникалық парк арқасында мақсатты желілер қысқа мерзімде салынатынын айтты. Дегенмен, 06 қаңтар 2026 жағдайында шетелдік мердігерлермен нақты келісім жоқ: шешімдер ТЭН-дер бекітілгеннен кейін қабылданады.

Жеке меншікке әсер: станциялар жол астында

Жобалау кезінде жеке мүлікті алып қоюдан барынша қашықтау ұстанымы сақталады: станциялар көбіне жолдардың астына орналастырылады – бұл арзанырақ және тұрғындарға қолайлы. Жер телімдерін өтеу көбіне станция шығаберістеріне қатысты болады, төлем нарықтық бағамен жасалады, даулар туындаса – сот тәртібімен шешіледі.

Неге маңызды: қауіпсіздік пен қала экономикасы

Метро тек уақыт үнемдемейді. Жерасты инфрақұрылымы сейсмикалық тәуекелдерде қосымша қорғаныс ұсынады, ал станциялар айналасындағы орта шағын және орта бизнесті ынталандырады. Алматы-1 вокзалы секілді хабтарда пойыздар легі «залпымен» келгенде, негізгі жолаушы ағынын метро қабылдайды – бұл көшелердегі кептелісті азайтады.

Қоғамдық талқылау және келесі қадамдар

2030–2040 жылдарға дейінгі бас жоспарды түзету жобасы 24–26 желтоқсанда қоғам талқысынан өтті. Онда метроны ұзарту, сондай-ақ LRT және BRT желілерін іске қосу ұсыныстары таныстырылды. Келесі кезең – ТЭН құжаттарын бекітіп, құрылыс кезектілігін нақтылау.