InfoHub Logo

Алматы облысы Шенгелді ауылының шаруалары биылғы пияз өнімін өткізе алмай далбасалап жүр. Олардың айтуынша, өнімнің өзіндік құны жоғары болса да, тіпті 30 теңгеден де сату қиынға соғуда. Бұл жағдайға негізінен дұрыс жолға қойылмаған логистика себеп болып отыр.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Өнімді өткізу жылдар бойы шешілмей келеді

Шаруалар жыл сайын осы мәселеге тап болатынын айтады. Олар басқа да дақылдарды өсіруге дайын, бірақ топырақтың тек пиязға ғана қолайлы екені белгілі. Өнімнің өзіндік құны 7000 теңгеге жуықтайды, алайда нарықта сұраныс төмендеп кеткендіктен, оны өткізу мүмкін емес. Кейбір шаруалар амалсыз пиязды тас жол бойында сатуға мәжбүр.

«Қоймалардағы пиязды келісін 30 теңгеден сатып жатыр. Бұл «символдық баға» деп аталады, себебі Алматы мен Қазақстанның басқа өңірлерінде пияз 100 теңгеден асып сатылады. Алайда логистикадағы қиындықтар мен делдалдардың көптігінен өнімді нарыққа шығару мүмкін болмай тұр. Қоймаларда сапалы пияз көп, бірақ сатылмайды», – дейді ауыл тұрғыны Думан.

Оның айтуынша, шаруалар ұзақ мерзімді келісімшарттармен жұмыс істеуге және қажетті мөлшерде өнім өсіруге дайын.

Судың қымбаттауы өзіндік құнды арттыруда

«Өнімді өткізу мәселесі жылдар бойы шешілмей келеді. Шығындар өсіп жатыр: су қымбаттауда, себебі сорғы станциялары электр энергиясымен жұмыс істейді, ал энергоресурстардың бағасының өсуі тарифтерге әсер етеді», – деп шағымданады шаруалар.

Собеседниктердің айтуынша, кейбір сорғы станциялары жеке меншікке өтіп кеткен. Енді олар суды жаңа иелерінен қымбат бағамен сатып алуға мәжбүр. Бұл өнімнің өзіндік құнына тікелей әсер етеді.

«Қазіргі басты мәселелер – өнімді өткізу және қымбат су. Ақшаның жетіспеушілігі мен сапасыз препараттарға байланысты жерді толыққанды өңдей алмаймыз», – дейді шаруалардың бірі.

Сапалы өсімдік қорғау құралдарының тапшылығы

Сонымен қатар, шаруалар тілшіге хабарлағандай, сапалы өсімдік қорғау құралдары мүлдем жоқ. Арзан препараттар ешқандай нәтиже бермейді, ал шетелдіктер тым қымбат немесе Қазақстанда мүлдем қолжетімсіз болып отыр, деп сендіреді олар.

Бір шаруа 200 гектар жері бар екенін, бірақ ақшаның жетіспеушілігінен оны толық пайдалана алмайтынын айтты. Сондықтан пайдаланылмай жатқан учаскелерді мемлекет алып қоюы мүмкін. Негізгі проблема – қаржыландырудың жетіспеушілігі.

Егіс жұмыстарына шаруалар несие алуға мәжбүр, бірақ банктер жерді кепіл ретінде қабылдамайды, сондықтан үй немесе басқа мүлік кепілге қойылуда.

Геосаяси жағдай да әсер етуде

Ауыл шаруашылығы мамандарының айтуынша, ішкі бағаны тұрақтандыру үшін өнім экспортына шектеу енгізілгенде, бұл ауыл шаруашылығына қосымша қысым жасайды. Олардың пікірінше, геосаяси жағдай да салаға әсер етеді.

«Несие алу оңай, бірақ оны қайтару қиын. Қазір ауыл тұрғындарының жартысы қарыздар. Ақшаның жоқтығынан жердің бір бөлігі бос жатыр. Мемлекет тарапынан қолдау жеткіліксіз деп санаймыз. Ресейдегі соғыс аяқталып, жағдай тұрақталмайынша, біздің де жағдайымыз қиын болады», – дейді шаруалар.

Әкімдіктің жауабы

Қонаев қаласы әкімдігі 2025 жылы Шенгелдіде 450 гектарға пияз егілгенін хабарлады. Барлығы 16 мың тонна жиналған.

«Өнімнің шамамен 10%-ы (1600 тонна) сауда желілері арқылы сатылуы жоспарланған. «Алтай Фирмасы» ЖШС «Алтын Орда» базарында 1200 тонна сатады. Күзде пияз келісі 45-70 теңгеден сатылды, бірақ бұл баға өзіндік құнынан сәл ғана асып түскендіктен, шаруалар өнімді қоймаларда сақтауды жөн көрді. Ауданда жалпы сыйымдылығы 27 400 тонна болатын жеті қойма жұмыс істейді. Қазір қоймаларда шамамен 3970 тонна пияз сақталуда», – делінген хабарламада.

Нарықтағы сұраныс қазірдің өзінде қабылған, сондықтан сатылым баяулаған. Осыған байланысты әкімдік «Алтын Орда» базарында тегін сауда орындарының санын көбейтіп, қалған тауарды сатуға көмектесуге тырысуда. Сондай-ақ, Ресей, Моңғолия және Тәжікстаннан сатып алушылар іздестірілуде. Шаруаларға ауыл шаруашылығы жәрмеңкелерінде өнім сатуға да рұқсат берілді.