InfoHub Logo

Еліміздегі әр екінші азаматтың несиесі бар. Бұл тек қаржы нарығының дамуы емес, халықтың табысының төмендеп, қарызға тәуелділігінің артуы мүмкін екенін көрсетеді.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Алғашқы несие бюросының дерегінше, Қазақстанда 10 496 525 адамның әрекеттегі несиесі бар. Бұл 20,5 миллион халқы бар елдегі азаматтардың 51,2%-ын құрайды. Яғни, әр екінші қазақстандық табысына немесе әлеуметтік жағдайына қарамастан, несие алады.

Экономиканың несиеге тәуелділігі

Сарапшылар бұл жағдайды тек қаржы секторының дамуы немесе несиеге қолжетімділіктің кеңеюі деп қарауға болмайтынын айтады. Бұл – экономиканың сондай моделінің қалыптасып келе жатқанын білдіреді, онда қарыз ақшасы халықтың жеке табысын алмастырып отыр.

Инфляция мен табыстың азаюы

Бұл жағдайды инфляцияның өсуі мен халықтың сатып алу қабілетінің төмендеуі одан әрі қиындата түсуде. 2025 жылдың IV тоқсанында инфляцияға түзетілген нақты жалақы индексі өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 3,4%-ға азайды. Бұл азаматтардың табысы азайып, несиелерді дамуға емес, күнделікті шығындарды жабуға көбірек пайдаланып жүргенін көрсетеді.

Экономиканың осалдығы

Сарапшылардың пікірінше, соңғы жылдардағы экономикалық өсім (жылына 5-6,5% шамасында) халықтың әл-ауқатын айтарлықтай жақсартпаған. Керісінше, қазақстандықтар қарызға көбірек тәуелді болып қалды. Мұндай жағдайда мемлекет экономикалық өсімді қолдап қана қоймай, шамадан тыс несиеленуді тежеуі маңызды. Әйтпесе, қарыздар қоғам үшін қалыпты жағдайға айналуы мүмкін.

Halyk Finance сарапшылары ЖІӨ өсімі мен халықтың табыс деңгейі арасындағы байланыстың жеткіліксіздігін бірнеше рет атап өткен болатын. Олар мұны «сапасыз экономикалық өсім» деп атады.

Ұлттық Банктің шаралары

Бұған дейін Ұлттық Банктің халықтың борыштық жүктемесін азайтуға бағытталған шаралары туралы жарияланған болатын. Тәуекелдерді азайту үшін Ұлттық Банк пен Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚР АРРФР) банктерге қосымша шектеулер енгізуді жоспарлап отыр. Мысалы, адамның несиені өтей алатынын анықтау үшін борыштық жүктеме коэффициентін қатаң есептеу.

Сонымен қатар, банктерге несие беру алдында қарыз алушылардың табысын мұқият тексеру міндеттелді. Өтелмеген берешегі 90 күннен асқан азаматтарға жаңа несие беруге тыйым салынды және несиелер бойынша шекті мөлшерлемелер төмендетілді.

Orda.kz сайтының бұрынғы хабарлауынша, Қазақстанның экономикалық белсенді халқының жартысына жуығы «Стоп-кредит» сервисі арқылы өз атына несие алуға тыйым салған.