InfoHub Logo

Қазақстанда мемлекет қаржыландыратын фильмдердің шынайы жағдайы көңіл көншітпейді. Миллиардтаған теңге жұмсалғанымен, көптеген туындылар көрерменге жетпей, тек қағаз жүзінде қалып қояды. Бұл саланың дамуына кедергі келтіріп, бюджет қаражатының тиімсіз жұмсалуына әкеп соғады.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Киноиндустрияның қаржылық жағдайы

Соңғы жылдары қазақстандық киноиндустрияға бөлінген қаржының көлемі артқанымен, оның нәтижесі көңілді емес. «Қазақфильм» АҚ-ның шығындары жыл сайын өсіп, 2022 жылы 881,5 миллион теңгеге жеткен. Ал фильмдердің кассалық табысы жұмсалған бюджеттің небәрі 4,8 пайызын ғана құраған.

Ұлттық киноны қолдау орталығы 2024 жылы 19 миллиард теңгеге 98 жобаны қаржыландырғанымен, жалпы кассалық түсім небәрі 1,5 миллиард теңге болды. Бұл жұмсалған қаржыдан 12 есе аз.

Жоспарлар мен шындық

Мемлекеттік жоспарлар бойынша, жыл сайын 10 анимациялық фильм шығару көзделгенімен, бұл көрсеткішке қол жеткізілмеген. 2023 жылы бірде-бір анимациялық фильм аяқталмаса, 2024 жылы тек 13 пилоттық жоба ғана дайындалды. Бұл мемлекеттің кино саласына, әсіресе анимацияға деген көзқарасының өзгеруімен байланысты.

Отандық фильмдердің жалпы прокатындағы үлесін арттыру жоспары да бірнеше рет төмендетілді. Бастапқыда 25% деп жоспарланған көрсеткіш 2023 жылы 18%-ға дейін қысқартылды.

Қаржыны игерудегі мәселелер

Бюджет қаражатын игеруде де проблемалар бар. Отчеттерге сүйенсек, қаржының басым бөлігі жылдың соңғы айында, әсіресе желтоқсанда игеріледі. Бұл процестің баяу жүріп, кейбір жағдайларда кешігулерге әкелетінін көрсетеді.

Мысалы, 2025 жылы желтоқсан айында ғана 480 миллион теңгеден астам қаржы аударылған, бұл жылдың алдыңғы 11 айындағы көрсеткіштен сегіз есе көп. Бұл жүйелі проблемалардың бар екенін және олардың индустрияның тиімділігіне әсер ететінін аңғартады.

Фильмдердің көрерменге жетпеуі

Ең өзекті мәселе – түсірілген фильмдердің көрерменге жетпеуі. Мемлекеттік қолдау алған 98 фильмнің тек 23-і ғана прокатқа шыққан. Бұған фильм жасаушылардың өздерінің прокатка шығаруға қызығушылық танытпауы себеп ретінде көрсетіледі, себебі олар гонорарларын алдын ала алған.

Мысалы, «Бесмойнақ» фильміне 500 миллион теңге бөлінгенімен, ол прокатқа шықпады. Рашид Нұғмановтың «Бату. Тарихи детектив» фильміне 192 миллион теңге жұмсалғанымен, көрермен оны көрген жоқ.

Шешім жолдары

Мемлекеттің кино саласын қолдауы – қалыпты жаһандық тәжірибе. Алайда, Қазақстанға жобаларды іріктеу, бақылау, прокат және нәтижелерді бағалаудың анағұрлым ашық және тиімді тетіктерін құру қажет. Бұл үшін қаржыландыруды қысқарту емес, бақылау құралдарын күшейтіп, есептілікті жетілдіру және барлық қатысушылардың жауапкершілігін арттыру маңызды.

«Qaitadan» және «Капитан Байтасов» сияқты фильмдердің табысы қазақстандық киноның әлеуетін көрсетеді. Ендігі кезекте осындай жетістіктер жүйелі түрде қайталанып, құрылымдық проблемалар шешілуі тиіс.