InfoHub Logo

Шығыс Қазақстан облысындағы Бозанбай ауылы әлемнің түкпір-түкпірінен келетін туристер мен бүркітшілерді өзіне тартатын жаңа орынға айналды. Бұл жерде жыл сайын өтетін «Шығыс салбурыны» халықаралық жарысы мыңдаған қонақтарды жинайды.

Бұл ауқымды шараның артында бір отбасының тарихы жатыр. Маркс Нажитбан ата-баба дәстүрін жалғастырып, құспен аң аулау өнерін қайта жаңғыртуды ұйғарған.

Ол түйе, жылқы, тазы иттерді өсіреді. Бірақ оның басты махаббаты – бүркіттер. Ол 14 жасынан бері бүркіттермен айналысады.

«Құспен аң аулау – біздің ұлттық байлығымыз. Бұл дәстүр жоғалып кете жаздады. Тәуелсіздік алғаннан кейін ол белсенді түрде жанданып, одан әрі дами береді. Өйткені, бүркіт қазақ үшін ерекше маңызға ие. Ашаршылық кезінде бір ғана құс бүкіл ауылды асырай алатын болған. Сондықтан біз оны нағыз қазынадай бағалаймыз», - дейді бүркітші Маркс Нажитбан.

Алайда, қыранды бағындыру оңай шаруа емес. Бүркіт адамға бейімделмейді. Керісінше, иесі өз өмірін оның айналасына құрады, дейді Маркстың інісі Горький Нажитбан.

«Бүркітші болу бәрінің қолынан келе бермейді. Бұл өте қиын. Өздеріңіз ойлап көріңіздер, аспанда қалықтап ұшқан құсты адамның сөзін тыңдап, өзіне қайтып келуге үйрету қандай қиын. Біз де құсымызға қатты үйреніп қаламыз. Менің бүркітімнің аты – Аққанат, мен үшін ол немере інім сияқты», - дейді бүркітші Горький Нажитбан.

Уақыт өте келе бұл іс бүкіл отбасының ісіне айналды. Маркс Нажитбанның қызы – Айзере де әкесінің жолын қуып келеді. Ол небәрі 16 жаста, соның 8 жылын құстарды баптаумен өткізген, олармен жарыстарға қатысады. Қазір оның жаңа пікірталасы – Ақселеу.

«Құс – бала сияқты. Ренжіп қалуы мүмкін, мінез көрсетеді. Әр бүркіттің өзіндік мінезі бар. Ақселеуді енді ғана аңға үйрете бастадым, жарыстарға әлі қатысқан жоқпыз. Оның қабілетін тек келесі қыста ғана бағалай аламыз», - дейді Айзере Марксқызы.

Құсты баптауға да барынша күш салу керек. Арнайы тамақтандыру, жаттығулар, сынақ аңшылығы, жұмыс көп.

«Менің ұлым да, қызым да, күйеуім де бүркітші. Әрине, бұл өте қиын іс. Олар қандай ауа райы болса да аңға немесе жаттығуға шығады. Өйткені құсты үйрету керек. Сондықтан мен оларды әр сапарға барынша дайындауға тырысамын: жылы киіндіріп, жолға тамақ әзірлеп беремін», - дейді ауыл тұрғыны Шәкерман Ошан.

Ал әр жарысқа ол ұлттық киімдер тігеді. Осылайша, олар бүкіл отбасы болып өңірде құспен аң аулауды дамытуда. Олардың бастамасымен Бозанбай бүкіл әлемге танымал болды. Бір кездері алғашқы «Шығыс салбурынына» небәрі 13 адам қатысқан. Енді бұл жерде жүздеген бүркітшілер мен әртүрлі елдерден келген 10 мыңға жуық қонақ жиналады.